The Rain Behind the Rain

However fair the hues I lay,
the rain still burns the same old way.

It is the sooty stain that slides
between the tiles, and always finds
the uniform hung out to dry.

It is the flurry of small feet,
to beg a palm-sheath, plug the gaps
between the tiles before it pours.

that dash next door
Nights with no sleep at all,
wondering whether the books stacked
on the wooden plank in the corner
of the room will be soaked.

It is the kerosene lamp’s dread
of every faint and passing breeze,
that holds its ground and will not yield
until the very final breath.

It is the greed of chipped-rim pots
that gulp, unsated, hurrying,
the rain that falls inside the house.

It is the dampness of the sack
of jute spread on the dung-smeared floor.

It is the rattle, quick and cold,
of teeth, when in half-sleep the chill
slips through the mat and wraps me whole
and shakes me stiff with shivering.

The broken hopes of faded underclothes
that hang and sway
on the line tied over the hearth.

It is the grief that pours, heart-torn,
before the ones who laugh at one
umbrella warped by broken rib.

More bare than this, how can I draw
my rains? And how, any longer,
shall I keep time
with these rain-songs of yours?

The Paths I Walked

I am ending
the journeys along certain roads.

Each of those roads I chose
in a thundering, pouring storm,
keeping close to the edges of the trees,
to gather upon my crown
the great raindrops
that shattered against branches and leaves.

When the rain stopped,
when it would not fall again,
the leaves withered,
the branches dried,
and the roads I had walked became desert.

I trod on the parched, cracked earth.
My feet blistered,
my soul wilted,
my heart was scorched to cinders.

A Death Without a Death-Notice

Bearing the wounds that time itself has carved,
my heart lies upon its deathbed now.
The days have all been counted out.
A death for which no death-notice is ever written.
Those who knew me well will pen their condolences.
The sky will shed its tears for me.
The thunder will sing my funeral hymn.
The burial will take place with no one there, no crowd.
Among the roles I still had left to play,
one name alone will linger: the heartless one.
But then,
once the mind is dead, there is no pain anymore, is there…

No Time Left to Walk Back

Even after walking so far that their legs give out,

there are some people who still end up alone.
Can you imagine the despair of one who, having walked and walked,
at last realises he has lost his way?
Its taste is the bitterness of tears and salt,
belonging to a man whom joy has not touched even once
along all those roads of his days.
What wounds him more than having strayed
is the knowing —
that there is no time left
to walk back.

Why My Love Poems Have Fallen Silent

You ask me
why I no longer
write love poems.

The words I had saved for them
wander about, innocent,
like balloons in a child's hand,
at the end of a single thread,
drifting and drifting,
tempting and tempting,
until, all at once,
they burst.

And still,
whatever stayed unbroken
I had set aside
for one poem.

But before
I could set it down on paper,
I closed my eyes
and thought of you...
Was it not in that half-breath of a moment
that you
stole away
every last word?

Now, on a blank white page,
I will write only your name,
underline it,
and dedicate a poem to you:
a one-line poem
of just three syllables

മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ ഒറ്റയാൻ വിസ്മയം

 

''സൂര്യന്‍റെ അഗ്നിഫണം രാത്രിയുടെ മാളത്തില്‍നിന്ന് വിടര്‍ന്നുവരുന്നു. സൂര്യന്‍ ആകാശത്തിന്‍റെ സ്ഫടിക നിലത്തിലൂടെ ഇഴഞ്ഞുവന്ന് മഞ്ഞവിഷം കക്കുന്നു. സൂര്യന്‍ വെളുത്ത വിഷപല്ലുകൊണ്ട് ഭൂമിയുടെ പച്ചമാംസത്തില്‍ കൊത്തുന്നു.''    -സൂര്യവംശം

......................................

മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ ആധുനികാനന്തര ഘട്ടത്തിലെ  വേറിട്ടതും സങ്കീർണവുമായ ശബ്ദങ്ങളിലൊന്നാണ് മേതിൽ രാധാകൃഷ്ണന്‍റേത്. മലയാള സാഹിത്യത്തിന്‍റെ പരമോന്നത ബഹുമതിയായ എഴുത്തച്ഛൻ പുരസ്കാരം ഈ വർഷം പ്രഖ്യാപിച്ചതും ഈ "ഒറ്റയാൻ" ശബ്ദത്തിനാണ്. ജനപ്രിയ ആഖ്യാനരീതികളോട് സന്ധിചെയ്യാതെ, ചിന്തയുടെയും ഭാഷയുടെയും പരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെ മുന്നോട്ടുപോയ മേതിൽ മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ വിസ്മയ പ്രതിഭയാണ്. പരമ്പരാഗത കഥാകഥന രീതികളെയും ആഖ്യാന മാതൃകകളെയും പൂർണമായും ഉടച്ചുവാർത്ത്, പുതിയൊരു ദർശനവും ഭാഷയും മലയാളത്തിന് സമ്മാനിച്ച എഴുത്തുകാരനാണ് അദ്ദേഹം. കേവലമായൊരു കഥ പറയുന്നതിനപ്പുറം മനുഷ്യാനുഭവങ്ങളെയും യുക്തികളെയും വേറിട്ടൊരു തലത്തിലേക്ക് ഉയർത്താൻ മേതിലിന്‍റെ രചനകൾക്കായിട്ടുണ്ട്.  ശാസ്ത്രം, തത്ത്വചിന്ത, മനഃശാസ്ത്രം എന്നിവ സർഗാത്മകമായി സമന്വയിപ്പിച്ച് സ്വന്തം ശൈലി വെട്ടിത്തുറന്ന എഴുത്തുകാരനെന്ന നിലയിലാണ് മേതിലിനെ എഴുത്തച്ഛൻ പുരസ്കാരത്തിനു പരിഗണിച്ചതെന്നു ജൂറിയുടെ വിലയിരുത്തൽ. 

ശാസ്ത്രവും തത്ത്വചിന്തയും ഇഴചേർന്ന ആഖ്യാനത്തിലൂടെ പരമ്പരാഗത ശൈലികളെ നിരാകരിച്ചുകൊണ്ടാണു മേതിൽ സാഹിത്യരംഗത്തേക്ക് പ്രവേശിക്കുന്നത്. കാലഗണനയെയും കാര്യകാരണ ബന്ധങ്ങളെയും കാറ്റിൽപ്പറത്തുന്ന ഒരു സവിശേഷ ആഖ്യാന ശൈലിയാണു മലയാളത്തിന് അദ്ദേഹം പരിചയപ്പെടുത്തിയത്. ഭൗതികശാസ്ത്രം, ഗണിതം, ജ്യോതിശാസ്ത്രം, തത്ത്വചിന്ത എന്നിവയുടെ സ്വാധീനം അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ കൃതികളെ വേറിട്ടതാക്കി. മേതിലിന്‍റെ ഭാഷ അദ്ദേഹത്തിനു മാത്രം എഴുതാൻ കഴിയുന്നതായിരുന്നു.  അതുമറ്റാർക്കും പകർത്താൻ പോലുമാവില്ല. അതിനു ശ്രമിച്ചു പരാജയപ്പെട്ടു പോയ എഴുത്തുകാർ നിരവധി. ലളിതമായ ആഖ്യാനത്തിനു പകരം വായനക്കാരെ ചിന്തിപ്പിക്കുകയും ബൗദ്ധികമായി വെല്ലുവിളിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ഗൗരവമേറിയ ഭാഷയാണ് മേതിലിന്‍റെത്. കുറച്ചുകൂടി ലളിതമായിപ്പറഞ്ഞാൽ മലയാള സാഹിത്യത്തെ ഭൗതിക ശാസ്ത്രത്തിന്‍റെയും മാത്തമാറ്റിക്സിന്‍റെയും ലബോറട്ടറിയാക്കി അദ്ദേഹം മാറ്റി എന്നു പറയാം. അദ്ദേഹം തന്‍റെ രചനകളിലൂടെ മനുഷ്യരെയും അവരുടെ സങ്കീർണമായ പ്രശ്നങ്ങലെയും അടയാളപ്പെടുത്താൻ ശ്രമിച്ചു. എല്ലാ എഴുത്തുകാരും ചെയ്യുന്നതുപോലെതന്നെ. പക്ഷേ, ഇവിടെ അദ്ദേഹം അതിനായി പിന്തുടർന്നത് സാഹിത്യ യുക്തിയായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് ശാസ്ത്രയുക്തിയായിരുന്നു എന്നുമാത്രം. 

1944 ജൂലൈ 24-ന് പാലക്കാട്ട് ജനിച്ച മേതിൽ, ചിറ്റൂർ ഗവൺമെന്‍റ് കോളജിലും തൃശൂർ കേരളവർമ കോളജിലും പഠിച്ചു. പിന്നീട് നോർവീജിയൻ ഷിപ്പിംഗ് കമ്പനിയുടെ കംപ്യൂട്ടർ വിഭാഗത്തിലും ചെന്നൈയിൽ സാങ്കേതിക ലേഖകനായും ജോലി ചെയ്തു. ജന്തുസ്വഭാവശാസ്ത്ര നിരീക്ഷണങ്ങൾ ബ്രിട്ടനിലെ എന്‍റമോളജിക്കൽ സൊസൈറ്റി ജേണലുകളിൽ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. കോയമ്പത്തൂരില്‍ കംപ്യൂട്ടര്‍ സഹായത്തോടെയുള്ള ഡിസൈന്‍ ആന്‍ഡ് ഡ്രാഫ്റ്റിംഗ് കേന്ദ്രവും അദ്ദേഹം നടത്തി. ജീവശാസ്ത്രവും കംപ്യൂട്ടറും സാഹിത്യവും ഒരേ വ്യക്തിയില്‍ സംഗമിച്ചതിന്‍റെ ഫലം അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ രചനകളിലുടനീളം കാണാം. കംപ്യൂട്ടര്‍ മുതല്‍ പ്രാണികള്‍ വരെയുള്ള, പരസ്പരബന്ധമില്ലാത്തതെന്നു തോന്നുന്ന അനുഭവങ്ങളുടെ പ്രപഞ്ചം മേതിലിന്‍റെ രചനകളിൽ നിറഞ്ഞതിന്‍റെ കാരണവും മറ്റൊന്നല്ല. 

മലയാള സാഹിത്യത്തിൽ അതുവരെയുണ്ടായിരുന്ന സൗന്ദര്യ ബോധങ്ങളെ  മേതിൽ പൊളിച്ചെഴുതി. ശരിക്കുംപറഞ്ഞാൽ അട്ടിമറിച്ചു എന്നുപറയാം. ശരിക്കും പറഞ്ഞാൽ ഭ്രാന്തമായ ചിന്തകളിലൂടെയും ഭാവനകളിലൂടെയുമാണ് അദ്ദേഹം അതു ചെയ്തത്. നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം തകർക്കുക മാത്രമല്ല അദ്ദഹം ചെയ്തത്. മറ്റൊന്നിനെ നിർമിക്കുകയും ചെയ്തു. അദ്ദേഹത്തിനുമാത്രം സാധിക്കുന്ന ഒന്നാണത്. അതിനായി അദ്ദേഹം തന്‍റേതുമാത്രമായ ഒരു രീതിശാസ്ത്രം പ്രയോഗിച്ചു.    താന്‍ പഠിച്ചതും അറിഞ്ഞതുമായ കാര്യങ്ങള്‍ എഴുത്തിലേക്കു കൊണ്ടുവരിക എന്നതായിരുന്നു അത്. 

മേതിലിന്‍റെ എഴുത്തിലേക്കുള്ള വരവ് ഒരു വിമർശനലേഖനത്തിലൂടെയായിരുന്നു. പത്താംക്ലാസ് പരീക്ഷയെഴുതി റിസൾട്ട് കാത്തിരിക്കുന്ന സമയത്താണ് വിഖ്യാത കഥാകാരൻ പൊൻകുന്നം വർക്കിയുടെ എന്‍റെ വഴിത്തിരിവ് എന്ന ആത്മകഥ മേതിൽ വായിക്കുന്നത്. തുടർന്ന് എന്‍റെ വഴിത്തിരിവിനെ വിമർശിച്ചുകൊണ്ട് ഒരു ലേഖനമെഴുതി. ആദ്യം അതു പ്രസിദ്ധീകരിക്കാൻ താത്പര്യപ്പെട്ടില്ലെങ്കിലും പിന്നീട് മനസുമാറി അദ്ദേഹം അതു നവയുഗം വാരികയ്ക്ക് അയച്ചുകൊടുക്കുകയും അതു പ്രസിദ്ധീകരിച്ചുവരികയും ചെയ്തു. അതും വലിയ പ്രാധാന്യത്തോടെ.  പൊൻകുന്നം വർക്കിയെന്നഅതികായനെ വിമർശിക്കാൻ ധൈര്യം കാട്ടിയതിലൂടെ മേതിൽ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുകയുണ്ടായി. പിന്നീട്, മേതിൽ രാധാകൃഷ്ണൻ എന്നപേര് മലയാള സാഹിത്യത്തിലവെ നെടുംതൂണായി മാറിയെന്നത് ചരിത്രം.   

പതിനെട്ടാം വയസിൽ എഴുതിയ 'ഒക്ടോപ്പസിന്‍റെ ശവം' എന്ന കഥ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചതോടെ മേതിൽ അത്യാവശ്യം അറിയപ്പെട്ടുതുടങ്ങിയെന്നു പറയാം. പരമ്പരാഗതമായ കഥാകഥന രീതികളിൽനിന്നു പൂർണമായും മാറി ചിന്തിക്കാനും പുതിയൊരു ആഖ്യാന വഴി വെട്ടിത്തുറക്കാനും അദ്ദേഹത്തിന് ആ പ്രായത്തിൽത്തന്നെ കഴിഞ്ഞു എന്നതിന്‍റെ തെളിവാണ് ഈ രചന. കടലിന്‍റെ അടിത്തട്ടിൽ ജീവിക്കുന്ന ഒക്ടോപ്പസ് എന്നജീവിയുടെ മൃതദേഹം , അതായത് മരണം പ്രമേയമാക്കുക വഴി ഒരു മനുഷ്യന്‍റെ ഉള്ളിലെ അവസ്ഥകളെയും (inner states of human being  എന്നതാണ് മനസിൽ അതിനു ഇതല്ലാതെ മറ്റൊരു പദം കിട്ടുമോയെന്നു നോക്കുക!!!)  അസ്തിത്വ ബോധങ്ങളെയുമാണ് മേതിൽ വരച്ചിടാൻ ശ്രമിച്ചത്. ഈ കഥയുടെ പശ്ചാത്തലത്തിലൂടെ സങ്കീർണമായ ഒരു അനുഭൂതി സൃഷ്ടിക്കാനാണ് അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചത്. ആ അനുഭൂതിയിലൂടെ വായനക്കാരെ ആകർഷിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിനായി എന്നുപറയാം. പരമ്പരാഗത ശൈലികളെ നിരാകരിച്ചുകൊണ്ട്, മലയാള കഥാലോകത്ത് തികച്ചും അപരിചിതമായൊരു 'പ്രതിഭാഷ' (അല്ലെങ്കിൽ ആഖ്യാനരീതി രൂപപ്പെടുത്താനാണു താൻ ശ്രമിക്കുന്നതെന്ന് ഒരിക്കൽ അദ്ദഹംതന്നെ പറയുകയുണ്ടായി. അതു തന്‍റെ ആദ്യകാല രചനയിലൂടെത്തന്നെ ശ്രമിച്ചിരുന്ന എന്നതിന്‍റെ തെളിവാണ് 'ഒക്ടോപ്പസിന്‍റെ ശവം' എന്ന കഥ.

കഥപറച്ചിലിന്‍റെ പരമ്പരാഗതമായ ചട്ടക്കൂടുകളെയും ഘടനകളെയും കാറ്റിൽപ്പറത്തിക്കൊണ്ടാണ് മേതിലിന്‍റെ ആദ്യ നോവലായ 'സൂര്യവംശം' പുറത്തുവരുന്നത്. അതുവരെ മലയാളിക്ക് പരിചിതമല്ലാത്ത നോൺ-ലീനിയർ ആഘഖ്യാന രീതിയാണ് മേതിൽ പരീക്ഷിച്ചത്. അതായത് കൃത്യമായ തുടക്കവും മധ്യവും ഒടുക്കവുമുള്ള പരമ്പരാഗത കഥാരീതിക്ക് പകരം ചിതറിനിൽക്കുന്ന ദൃശ്യങ്ങളിലൂടെയും ആശയങ്ങളിലൂടെയുമാണ് സൂര്യംവശം വായനക്കാരനോടു സംവദിക്കുന്നത്. മനുഷ്യന്‍റെ  അസ്തിത്വപരമായ അന്വേഷണങ്ങൾ തന്നെയാണ് സൂര്യവംശത്തിന്‍റെ കാതൽ. അതോടൊപ്പം ചരിത്രവും മിത്തും തമ്മിലുള്ള സങ്കീർണമായ ബന്ധങ്ങൾളും മാനസിക വ്യാപാരങ്ങളും നോവൽ വായനക്കാരനു മുന്നിലെത്തിക്കുന്നു.  ഒരു കുടുംബ ചരിത്രമോ വംശാവലിയോ വിവരിക്കുന്ന പരന്പരാഗത നോവൽ രചനാ ശൈലിയിൽനിന്നു പുറത്തിറങ്ങി മനുഷ്യരാശിയുടെയും സംസ്കാരങ്ങളുടെയും തുടർച്ചയെയും വീഴ്ചകളെയും തത്ത്വചിന്താപരമായ തലത്തിൽക്കൂടി വിശദീകരിക്കാനാണ്മേതിൽ രാധാകൃഷ്ണൻ ഈ നോവലിൽ ശ്രമിച്ചിരിക്കുന്നത്. 

രണ്ടാമത്തെ നോവലായ 'ബ്രാ'യിലേക്കെത്തുന്പോൾ പരമ്പരാഗത കഥാഘടനകളെയും വായനാശീലങ്ങളെയും ബോധപൂർവം തച്ചുടയ്ക്കാൻ ഇറങ്ങിത്തിരിച്ചിരിക്കുന്ന മേതിലിനെയാണു കാണാനാവുക. ആധുനികാനന്തര മലയാള സാഹിത്യത്തിലെ ഏറ്റവും വേറിട്ട ആഖ്യാന പരീക്ഷണങ്ങളിലൊന്നാണ്   'ബ്രാ' യെന്ന ചെറുനോവലെന്ന് നിസംശയം പറയാം. സ്ത്രീയുടെ അടിവസ്ത്രം എന്നതിലുപരി, 'ബ്രാ' ഇവിടെ സാമൂഹികവും സാംസ്കാരികവുമായ ആവരണമായും മനഃശാസ്ത്രപരമായ വസ്തുവായും മേതിൽ അടയാളപ്പെടുത്തുന്നു. മനുഷ്യന്‍റെ ഉത്കണ്ഠകളെയും കാമനകളെയും ശാസ്ത്ര-തത്ത്വചിന്താപരമായ കാഴ്ചപ്പാടിലൂടെ പരിശോധിക്കുകയാണ് മേതിൽ ബ്രായിലൂടെ ചെയ്യുന്നത്. തന്‍റെ രചനകളിൽ ഉടനീളം കണ്ടെത്താൻ കഴിയുന്ന ഭൗതികശാസ്ത്ര പദാവലികളും ഗണിതശാസ്ത്രപരമായ സങ്കേതങ്ങളും കഥാസന്ദർഭങ്ങളിലേക്ക് ഇണക്കിച്ചേർക്കുന്ന 'മേതിൽ സ്റ്റൈലി'ന്‍റെ ആദ്യ രൂപം നമുക്ക് ബ്രായിൽ കാണാനാവും. കൽപറ്റ നാരായണൻ ഇതിനെ "മുൻപിൻപില്ലാത്ത നോവൽ മാതൃക" എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിച്ചത്. പതിവ് നോവൽസങ്കൽപ്പങ്ങളെ മറികടന്നുള്ള യാത്രയായി ഇന്നും ഇത് പരാമർശിക്കപ്പെടുന്നു.

മേതിൽ രാധാകൃഷ്ണൻ കഥകളിലൂടെയും നോവലുകളിലൂടെയും മാത്രമല്ല, കവിതകളിലൂടെയും സാഹിത്യലോകത്ത് സവിശേഷമായ അടയാളപ്പെടുത്തലുകൾ നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. പരമ്പരാഗത കവിതാ സങ്കല്പങ്ങളെയും വരികളുടെ താളക്രമങ്ങളെയും പൂർണമായി ഉടച്ചുകളയുന്നതാണ് മേതിലിന്‍റെ കാവ്യലോകം. നോവലുകളിലും കഥകളിലും കാണുന്ന മേതിൽ സ്റ്റൈൽ കവിതകളിലും കാണാനാവും. സാധാരണ കവിതകളിൽനിന്നു തികച്ചും വ്യത്യസ്തവുമായ ദാർശനിക തലങ്ങളാണ് മേതിൽ കവിതകളുടെ കാതൽ. ശാസ്ത്രം, ഭൗതികശാസ്ത്രം, ജ്യോതിശാസ്ത്രം, തത്ത്വചിന്ത, പ്രപഞ്ച രഹസ്യങ്ങൾ എന്നിവയൊക്കെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കവിതകളിൽ പ്രധാന പ്രമേയങ്ങളായി കടന്നുവരുന്നു. സാധാരണ കവിതകൾക്കു പ്രമേയമാവുന്ന കേവലമായ വികാരപ്രകടനങ്ങൾക്കോ പ്രകൃതി വർണനകൾക്കോ അപ്പുറം മനുഷ്യന്‍റെ അസ്തിത്വപരമായ ഏകാന്തതയെയും പ്രപഞ്ചത്തിലെ അവന്‍റെ നിസാരതയെയും കുറിച്ചുള്ള തീക്ഷ്ണമായ അന്വേഷണങ്ങളാണ് ഈ കവിതകളിൽ കാണാൻ കഴിയുന്നത്. ലളിതമായ ഈണങ്ങൾക്കോ ആസ്വാദനങ്ങൾക്കോ മേതിലിന്‍റെ കവിതകൾ വഴങ്ങില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ കവിതകൾ വായനക്കാരനെ ബൗദ്ധികമായി വെല്ലുവിളിക്കുകയും ആഴത്തിലുള്ള ചിന്തയിലേക്ക് നയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്.  കവിതയുടെ ഘടനയെക്കുറിച്ചും ആഖ്യാനത്തെക്കുറിച്ചും ഓർമിപ്പിക്കുന്ന തരത്തിൽ,

"ആകത്തുകകളിലേ നിങ്ങൾക്കു കഴിയൂ അർഥങ്ങൾ അറിയാൻ; അംശങ്ങളുടെയും ശിഷ്ടങ്ങളുടെയും കവി ഞാൻ, സൂക്ഷ്മങ്ങളുടെയും വിശദാംശങ്ങളുടെയും കവി ഞാൻ"
എന്ന് മേതിൽ തന്‍റെ കാവ്യലോകത്തെക്കുറിച്ച് സൂചിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. കേവലം ശബ്ദങ്ങൾക്കപ്പുറം അർഥത്തിന്‍റെ അനന്തമായ സാധ്യതകളാണ് അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ ഓരോ കവിതയും തുറന്നിടുന്നത്.

മേതിൽ രധാകൃഷ്ണൻ ഒരിക്കലും എഴുത്തിനെ ഒരു ലളിതവിനോദമായി കണ്ടിട്ടില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ആദ്യ കൃതിയിലൂടെ കൊണ്ടുവരാൻ ശ്രമിച്ച രചനാശൈലിയിൽനിന്ന് അണുവിടെ മാറാൻ അദ്ദേഹം തയാറായില്ല.  തുടക്കക്കാർക്ക് അല്പം പ്രയാസകരമെന്ന് തോന്നാമെങ്കിലും ആഴത്തിലുള്ള വായന ആഗ്രഹിക്കുന്നവർക്ക് എക്കാലത്തും അവിസ്മരണീയമായ അനുഭവമാണ് മേതിലിന്‍റെ രചനകൾ നൽകുന്നത്. ശാസ്ത്രവും കലയും സാഹിത്യവും ഒരുപോലെ സംഗമിക്കുന്ന അദ്ദേഹത്തിന്‍റെ കൃതികൾ മലയാള ആധുനിക സാഹിത്യ ചരിത്രത്തിൽ സവിശേഷമായ ഒരു ഏടായി നിലകൊള്ളുന്നു.

സിനിമാറ്റിക് വിപ്ലവത്തിനു സാക്ഷിയായി മലയാള സിനിമ

***സിനിമാ വ്യവസായം മാറ്റത്തിന്റെ പാതയില്‍

മലയാള സിനിമ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയൊരു പരിവര്‍ത്തന ഘട്ടത്തിലൂടെയാണ് കടന്നു പോകുന്നത്. പത്തുവര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കു മുമ്പുവരെ മലയാള സിനിമാ വ്യവസായം കേവലം പ്രാദേശികമായ വ്യവസായം മാത്രമായിരുന്നു. ഇന്ന് മലയാള സിനമ ഒരു ആഗോള ബ്രാന്‍ഡ് ആയി മാറിക്കഴിഞ്ഞു. ഇന്നലെവരെ തിയറ്ററുകളിലെ പ്രകടനം മാത്രമായിരുന്നു സിനിമാ വ്യവസായത്തിന്റെ ഉയര്‍ച്ച താഴ്ചകളെ നിശ്ചയിച്ചിരുന്നതെങ്കില്‍ ഇന്ന് ഓവര്‍സീസ് റിലീസും ആഗോള ഒടിടി പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളിലെ സ്വീകാര്യതയുംവരെ മുന്നേറ്റ ഘടകമായി മാറിക്കഴിഞ്ഞു. പ്രാദേശിക-ആഗോള വിപണി സാധ്യതകളെ ഉപയോഗിക്കാന്‍ സാധിക്കുന്നതരത്തിലേക്കു നമ്മുടെ സിനിമ വ്യവസായം മാറിക്കഴിഞ്ഞു.

100-200 കോടി ക്ലബ്ബുകള്‍ 

ഒരുകാലത്ത് തമിഴ്, തെലുങ്ക്, ഹിന്ദി സിനിമകള്‍ക്ക് മാത്രം അവകാശപ്പെടാനുണ്ടായിരുന്ന 100 കോടി, 200 കോടി കളക്ഷന്‍ റെക്കോര്‍ഡുകള്‍ ഇപ്പോള്‍ മലയാള സിനിമകളും വളരെ സുരക്ഷിതമായി സ്വന്തമാക്കുന്നു. കൃത്യമായിപ്പറഞ്ഞാല്‍ 2013ല്‍ പുറത്തിറങ്ങിയ മോഹന്‍ലാല്‍-ജിത്തു ജോസഫ് ചിത്രമായ ദൃശ്യമാണു മലയാള സിനിമാ വ്യവസായത്തിന്റെ തലവര മാറ്റിയതെന്നു വിശേഷിപ്പിക്കാം. 50 കോടി കളക്ഷന്‍ നേടിയ ആദ്യ മലയാള ചിത്രമായി ദൃശ്യം മാറി. ആഗോള കളക്ഷന്‍ റിപ്പോര്‍ട്ട് എടുക്കുമ്പോള്‍ കോടിയിലധികം കളക്ഷന്‍ ചിത്രം നേടി. കൂടാതെ 150 ദിവസത്തിലധികം തിയറ്ററുകളില്‍ പ്രദര്‍ശിപ്പിച്ചു. 125 ദിവസം ഓടിക്കൊണ്ട് യുണൈറ്റഡ് അറബ് എമിറേറ്റുകളില്‍ ഏറ്റവും കൂടുതല്‍ കളക്ഷന്‍ നേടിയ ചിത്രമായും ദൃശ്യം മാറി. രണ്ടു വര്‍ഷത്തോളം കളക്ഷന്‍ റിക്കാര്‍ഡ് ദൃശ്യം കാത്തു സൂക്ഷിച്ചു. പിന്നീട്, 2015 ല്‍ പുറത്തിറങ്ങിയ പ്രേമമാണ് റിക്കാര്‍ഡ് ഭേദിച്ചത്. 2016ല്‍ മറ്റൊരു മോഹന്‍ലാല്‍ ചിത്രമായ പുലിമുരുകന്‍ ആദ്യ നൂറുകോടി കളക്ഷന്‍ നേടി ചരിത്രമായി. പിന്നീട്, ലോക (300 കോടി), എംപുരാന്‍ (268 കോടി), മഞ്ഞുമ്മല്‍ ബോയ്‌സ് (243 കോടി), വാഴ (234 കോടി), 2018 (177 കോടി) തുടങ്ങിയ സിനിമകളുടെ വന്‍വിജയം മലയാള സിനിമയെ മാറ്റത്തിന്റെ പാതയിലെത്തിച്ചു. ഇത്തരം വിജയങ്ങള്‍ കൂടുതല്‍ പരീക്ഷണങ്ങള്‍ നടത്താനുള്ള ധൈര്യം സംവിധായകര്‍ക്കും നിര്‍മാതാക്കള്‍ക്കും നല്‍കുകയും ചെയ്യുന്നു എന്നതാണ് വലിയ നേട്ടം.

 പാന്‍-ഇന്ത്യന്‍ സ്വീകാര്യത

 മലയാള സിനിമ ഇന്ന് ഭാഷയുടെ അതിരുകള്‍ ഭേദിച്ച് ഇന്ത്യയിലുടനീളം  വലിയ സ്വീകാര്യതയാണ് നേടുന്നത്. ലോകത്താകമാനം മലയാളികള്‍ മാത്രം കണ്ടിരുന്ന മലയാള സിനിമ മറ്റു സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ സിനിമാ പ്രേമികള്‍ക്കിടയില്‍ സബ്ടൈറ്റിലുകളോടെ കാണുന്നവരുടെ എണ്ണം വന്‍തോതില്‍ വര്‍ധിച്ചു. ഇന്ന് ഉത്തരേന്ത്യയിലും തമിഴ്നാട്ടിലും കര്‍ണാടകയിലുമെല്ലാം മലയാള ചിത്രങ്ങള്‍ക്ക് വലിയ കളക്ഷന്‍ ലഭിക്കുന്നു. ഇത്തരത്തില്‍ കേരളത്തിനു പുറത്ത് റിക്കാര്‍ഡ് കളക്ഷന്‍ നേടിയ ചിത്രങ്ങളില്‍ മുന്‍നിരയിലുള്ളത് ഉണ്ണിമുകുന്ദന്‍ ചിത്രമായ മാര്‍ക്കോയാണ്. കേവലം 30 കോടി രൂപ ബജറ്റിലിറങ്ങിയ ചിത്രം 100 കോടിയിലേറെ കളക്ഷന്‍ നേടി. മലയാളത്തിനു പുറമെ ഹിന്ദി പതിപ്പാണ് ഏറ്റവുമധികം കളക്ഷന്‍ നേടിയത്. മഞ്ഞുമ്മല്‍ ബോയ്‌സ്, പ്രേമലു, 2018, ആടുജീവിതം തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങള്‍ തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നഡ, ഹിന്ദി എന്നീ ഭാഷകളിലെ ബോക്സോഫീസിലും വലിയ വിജയം കൊയ്തു.

ഒടിടി വിപ്ലവം

നെറ്റ്ഫ്‌ളിക്‌സ്, ആമസോണ്‍ പ്രൈം തുടങ്ങിയ രാജ്യാന്തര ഒടിടി പ്ലാറ്റ്ഫോമുകള്‍ മലയാള സിനിമകളോടു പുറംതിരിഞ്ഞുനിന്നിരുന്ന ഒരു കാലമുണ്ടായിരുന്നു. എന്നാല്‍, ഇന്നു കാലംമാറി മിക്ക ഒടിടി പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകളും മലയാള സിനിമകള്‍ക്കു പ്രാധാന്യം നല്‍കിത്തുടങ്ങി. 

തിയറ്ററുകളില്‍ വലിയ റിലീസ് ഇല്ലാതിരുന്ന വിദേശ രാജ്യങ്ങളിലും ഇതര സംസ്ഥാനങ്ങളിലും ഉള്ള പ്രേക്ഷകരിലേക്ക് മലയാള സിനിമകള്‍ ഒരേസമയം എത്തിച്ചേരാന്‍ ഒടിടി സഹായിച്ചു. വിദേശ സിനിമകള്‍ക്കു ലഭിക്കുന്നത് പോലെ, സബ്ടൈറ്റിലുകളുടെ സഹായത്തോടെ അന്യഭാഷാ പ്രേക്ഷകരും ഇന്ന് മലയാള സിനിമകളെ നെഞ്ചിലേറ്റുന്നുണ്ട്. ഇതിലൂടെ ആഗോളതലത്തില്‍ വലിയൊരു പ്രേക്ഷക സമൂഹത്തെ സൃഷ്ടിക്കാന്‍ മലയാള സിനിമയ്ക്കു സാധിച്ചു. 

കോവിഡ് കാലത്തു തിയറ്ററുകള്‍ അടഞ്ഞുകിടന്നപ്പോള്‍ മലയാള സിനിമയെ ജീവനോടെ നിര്‍ത്തിയത് ഒടിടിയാണ്. സീ യൂ സൂണ്‍, ദൃശ്യം 2, ജോജി, മിന്നല്‍ മുരളി തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങള്‍ നേരിട്ട് ഒടിടിയിലാണു റിലീസ് ചെയതത്. നമ്മുടെ നാട്ടിലെ ഒരു ചെറിയ ഗ്രാമത്തിലെ കഥയോ, അവിടുത്തെ പ്രാദേശിക സംസ്‌കാരമോ പറയുന്ന സിനിമകള്‍ പോലും ഒടിടിയിലൂടെ ലോകശ്രദ്ധ നേടുന്നതു നമ്മള്‍ കണ്ടു. കുമ്പളങ്ങി നൈറ്റ്‌സ്, ഗ്രേറ്റ് ഇന്ത്യന്‍ കിച്ചന്‍, ചുരുളി തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങള്‍ ഇതിന് മികച്ച ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. മലയാളിയുടെ ജീവിതവും രാഷ്ട്രീയവും ആഗോള സിനിമാ ചര്‍ച്ചകളുടെ ഭാഗമായി മാറിയതില്‍ ഒടിടി വലിയ പങ്ക് വഹിച്ചിട്ടുണ്ട്. മികച്ച പ്രമേയവും തിരക്കഥയുമുള്ള സിനിമകള്‍ നിര്‍മിച്ചാല്‍ അതിന് ലോകമെമ്പാടും മാര്‍ക്കറ്റ് ഉണ്ടെന്ന വലിയ ആത്മവിശ്വാസമാണ് ഒടിടി യുഗം മലയാള സിനിമ വ്യവസായത്തിനു നല്‍കിയിരിക്കുന്നത്. വലിയ കാന്‍വാസില്‍ ചെയ്യേണ്ട ചിത്രങ്ങള്‍  തിയേറ്ററുകളില്‍തന്നെ വിജയിക്കുമ്പോള്‍, ചെറുകിട-ഇമോഷണല്‍ ചിത്രങ്ങള്‍ പ്രേക്ഷകര്‍ ഒടിടിയില്‍ വരാന്‍ കാത്തിരിക്കുന്ന പ്രവണത കൂടിവരുന്നതുതന്നെ മലയാളി പ്രേഷകരുടെ ഇടയില്‍ ഒടിടിക്കുണ്ടായ സ്വീകാര്യതയാണു കാണിക്കുന്നത്. വന്‍ താരനിരയോ, ഫൈറ്റോ, മാസ് ഡയലോഗുകളോ, പാട്ടുകളോ ഇല്ലാതെതന്നെ മികച്ചൊരു കഥയുണ്ടെങ്കില്‍ ഒടിടിയില്‍ സിനിമ ഹിറ്റാക്കാം എന്ന് തെളിയിക്കപ്പെട്ടു കഴിഞ്ഞു. അതിന് ഏറ്റവും വലിയ ഉദാഹരണമാണ് തിയറ്ററില്‍ പരാജയമായ ഭരതനാട്യം എന്ന സിനിമയ്ക്ക് ഒടിടി റിലീസിനു ശേഷമുണ്ടായ സ്വീകാര്യത. ഈ ചിത്രത്തിന്റെ രണ്ടാഭാഗമായ മോഹിനിയാട്ടം തിയറ്ററില്‍ 50 കോടി കളക്ഷന്‍ നേടുകയും ചെയ്തു. 

പ്രമേയങ്ങളിലെ വൈവിധ്യവും പരീക്ഷണങ്ങളും 

റിയലിസ്റ്റിക് സിനിമകളില്‍നിന്നുള്ള മാറ്റം കുറച്ചുകാലമായി മലയാള സിനിമയെ ഭരിച്ചിരുന്ന പ്രകൃതി / നന്മമരം അല്ലെങ്കില്‍ അമിത റിയലിസ്റ്റിക് സിനിമകളില്‍നിന്ന് മാറി, എല്ലാത്തരം പ്രേക്ഷകരെയും ആകര്‍ഷിക്കുന്ന മാസ്-കൊമേര്‍ഷല്‍ സിനിമകളായി മാറി. സര്‍വൈവല്‍ ത്രില്ലറുകള്‍, ഇന്‍വെസ്റ്റിഗേറ്റീവ് ത്രില്ലറുകള്‍, ഹൊറര്‍/വയലന്റ്/സൈക്കോളജിക്കല്‍ ത്രില്ലറുകള്‍, പരീക്ഷണാത്മക സിനിമകള്‍ എന്നിവയിലേക്ക് ഇന്‍ഡസ്ട്രി വഴിമാറിക്കഴിഞ്ഞു. ലിജോ ജോസ് പെല്ലിശേരിയുടെ സിനിമകളാണ് മലയാള സിനിമയുടെ ദൃശ്യ ഭാഷയെ മാറ്റുന്നതില്‍ തുടക്കമിട്ടതെന്നു പറയാം. പ്രത്യേകിച്ച് ഇയ്യോബിന്റെ പുസ്തകം (2014), ജെല്ലിക്കെട്ട് (2019), നന്‍പകല്‍നേരത്തു മയക്കം (2022), ചുരുളി (2021), മലൈക്കോട്ടൈ വാലിബന്‍ (2024) തുടങ്ങിയ സിനിമകള്‍. പിന്നീട്, ഭൂതകാലം (2022), ഭ്രമയുഗം (2024), മാര്‍ക്കോ (2024), ഡീയെസ് ഇറ (2025) തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങളിലൂടെ മലയാള സിനിമ ഇതുവരെ കാണാത്ത ജോണറുകളും കണ്ടു.  

സാങ്കേതിക മികവ്

മലായാള സിനിമയുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ മാറ്റം സംഭവിച്ച മേഖല സാങ്കേതിക മേഖലയിലാണ്. കുറഞ്ഞ ചിലവില്‍ മികച്ച സിനിമകള്‍ എന്ന രീതിയില്‍നിന്ന് മാറി, വന്‍ ബഡ്ജറ്റില്‍ അത്യാധുനിക സാങ്കേതികവിദ്യകള്‍ ഉപയോഗിച്ചുള്ള സിനിമകള്‍ എന്ന നിലയിലേക്ക് സിനിമ മാറി. പ്രത്യേകിച്ച് വിഎഫ്എക്‌സ്, ഹൈ എന്‍ഡ് സൗണ്ട് ഡിസൈന്‍ തുടങ്ങയ മേഖലയില്‍. ലോകയും എംപുരാനും മലൈക്കോട്ടൈ വാലിബനും പേട്രിയട്ടും മേക്കിംഗ് ക്വാളിറ്റികൊണ്ട് ചലച്ചിത്ര പ്രേഷകര്‍ക്കു പുത്തന്‍ കാഴ്ചാനുഭവം നല്‍കി. ഹോളിവുഡ് പോലെ കോടികള്‍ മുടക്കാന്‍ കഴിയില്ലെങ്കിലും പരിമിതമായ ബജറ്റില്‍ അതിശയിപ്പിക്കുന്ന വിഎഫ്എക്‌സ് എഫക്ടുകള്‍ മലയാള സിനിമകള്‍ ഒരുക്കുന്നുണ്ട്. കായംകുളം കൊച്ചുണ്ണി, മാമാങ്കം, 2018 തുടങ്ങിയ സിനിമകള്‍ ഇതിന് ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. കോവിഡ് കാലത്ത് ഒരേയൊരു ലൊക്കേഷനില്‍ മൊബൈല്‍ ഫോണില്‍ പോലും ഷൂട്ട് ചെയ്ത് അന്താരാഷ്ട്ര നിലവാരത്തില്‍ എഡിറ്റ് ചെയ്ത സീ യൂ സൂണ്‍ (2020) പോലുള്ള ചിത്രങ്ങള്‍ മലയാള സിനിമയ്ക്ക് അഭിമാനിക്കാവുന്ന നേട്ടമാണു നല്‍കിയത്. റസൂല്‍ പൂക്കുട്ടിയെപ്പോലുള്ള പ്രതിഭകള്‍ ഓസ്‌കാര്‍ വേദിയില്‍ വരെ എത്തിയതോടെ ശബ്ദലേഖനത്തിന് മലയാളത്തില്‍ വലിയ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചു. സിങ്ക് സൗണ്ട് (കഥാപാത്രങ്ങളുടെ സംഭാഷണം ഷൂട്ടിംഗ് സെറ്റില്‍വച്ചുതന്നെ നേരിട്ട് റെക്കോര്‍ഡ് ചെയ്യുന്നരീതി) ഇന്ന് മലയാളത്തില്‍ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കുന്നുണ്ട്.

പുതുമുഖങ്ങളുടെ കടന്നുവരവ്

വന്‍ താരമൂല്യമുള്ള സൂപ്പര്‍താരങ്ങളെ മാത്രം ആശ്രയിക്കാതെ, കഥയ്ക്കും പുതുമയുള്ള ആവിഷ്‌കാരങ്ങള്‍ക്കും പ്രാധാന്യം നല്‍കുന്ന യുവസംവിധായകരും എഴുത്തുകാരും സിനിമയെ നയിക്കുന്നു എന്നതാണ് ഏറ്റവും പ്രധാന മാറ്റം. അവരുടെ സിനിമകള്‍ സൂപ്പര്‍താര ചിത്രങ്ങളെക്കാള്‍ തിയറ്ററില്‍ കാഴ്ചക്കാരെ ആകര്‍ഷിക്കുന്നുമുണ്ട്. മലയാള സിനിമയില്‍ പുതുമുഖങ്ങള്‍ക്ക് എന്നും വലിയ പ്രാധാന്യമുണ്ട്. കഥയുടെ വൈവിധ്യവും റിയലിസ്റ്റിക് സമീപനങ്ങളും മുന്‍നിര്‍ത്തി നിരവധി യുവതാരങ്ങളും സംവിധായകരുമാണ് ഓരോ വര്‍ഷവും സിനിമയിലേക്കു് കടന്നുവരുന്നത്. പ്രത്യേകിച്ച്, പുതുമുഖങ്ങള്‍ അണിനിരന്ന പ്രേമം, തണ്ണീര്‍മത്തന്‍ ദിനങ്ങള്‍, പ്രേമലു, വാഴ, വാഴ 2 തുടങ്ങിയ ചിത്രങ്ങള്‍ വലിയ വിജയങ്ങള്‍ നേടിയിട്ടുണ്ട്. പിന്നെ കാസ്റ്റിംഗ് രീതിയിലുണ്ടായ മാറ്റമാണു പ്രത്യേകം എടുത്തു പറയേണ്ടത്. കഥാപാത്രങ്ങള്‍ക്ക് അനുയോജ്യമായ പുതുമുഖങ്ങളെ കണ്ടെത്താനായി സോഷ്യല്‍ മീഡിയ ഉപയോഗിക്കുന്ന രീതി ഇപ്പോള്‍ വളരെ സാധാരണമാണ്. ഇത് അഭിനയിക്കാന്‍ ആഗ്രഹിക്കുന്ന സാധാരണക്കാര്‍ക്കും വലിയ അവസരങ്ങള്‍ നല്‍കുന്നു. മുന്‍കാലങ്ങളില്‍ മിമിക്രി വേദികളില്‍നിന്നായിരുന്നു സിനിമയിലേക്ക് പുതിയ ആളുകള്‍ വന്നിരുന്നതെങ്കില്‍, ഇന്ന് ആ സ്ഥാനം സോഷ്യല്‍ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്‌ഫോമുകള്‍ കൈക്കലാക്കിയിരിക്കുകയാണ്. യൂട്യൂബ് പോലുള്ള പ്ലാറ്റ്ഫോമുകളിലൂടെ കഴിവ് തെളിയിക്കുന്ന ഒട്ടനവധി പേര്‍ ഇപ്പോള്‍ മികച്ച സിനിമകളില്‍ നായകന്മാരും സഹതാരങ്ങളുമായി തിളങ്ങുന്നു. അനു കെ അനിയന്‍ (അര്‍ജന്റീന ഫാന്‍സ് കാട്ടൂര്‍ക്കടവ്, ഭീഷ്മ പര്‍വം, നെയ്മര്‍, വാലാട്ടി), അല്‍ അമീന്‍ (പ്രകമ്പനം), ഹാഷിര്‍, ജോമോന്‍ ജ്യോതിര്‍, അലന്‍ ബിന്‍ സിറാജ് (വാഴ, വാഴ 2), പ്രണവ് രാജ്, മിഥുന്‍ വിജയ് ശങ്കര്‍ (ഇരുവരും ആവേശം) എന്നിവര്‍ ഇത്തരത്തില്‍ സിനിമയിലെത്തിയവരാണ്. 

കാല്പനികത ഔട്ട്; റാപ് ഇന്‍

മലയാള സിനിമയില്‍ വലിയ മാറ്റങ്ങള്‍ക്കു വിധേയമായത് ഗാനങ്ങള്‍ക്കാണെന്നു പറയാം. കഴിഞ്ഞ പത്തു വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കിടെ സംഗീതസംസ്‌കാരംതന്നെ മാറിക്കഴിഞ്ഞു. പുതിയതലമുറയുടെ പാട്ടുകള്‍ പെട്ടെന്ന് ആളുകളിലേക്ക് എത്തുകയും വലിയ ആവേശം ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. പഴയകാലത്തെ ഗാനങ്ങളിലുണ്ടായിരുന്ന കല്‍പനകളോ ആഴത്തിലുള്ള സാഹിത്യഭാഷയോ ഇന്നത്തെ പാട്ടുകളില്‍ തുലോംകുറവാണ്. പകരം, പുതിയ തലമുറ നിത്യജീവിതത്തില്‍ സംസാരിക്കുന്ന ഭാഷയും ഇംഗ്ലീഷ് വാക്കുകളുടെ സ്വാഭാവികമായ കൂട്ടിച്ചേര്‍ക്കലുകളും പുത്തന്‍തലമുറ ഗാനങ്ങളെ വ്യത്യസ്തമാക്കുന്നു. ഈയടുത്ത് സൂപ്പര്‍ഹിറ്റ് സ്റ്റാറ്റസ് നേടിയ തണ്ണീര്‍മത്തന്‍ ദിനങ്ങള്‍, പ്രേമലു തുടങ്ങിയ സിനിമകളിലെ പാട്ടുകള്‍ ശ്രദ്ധിച്ചാല്‍ ഇക്കാര്യം ബോധ്യപ്പെടും. യുവാക്കള്‍ക്കിടയില്‍ ഇന്ന് ഏറ്റവും തരംഗമായ ഹിപ്-ഹോപ്, റാപ് ഗാനങ്ങളുടെ സ്വാധീനവും ചലച്ചിത്രഗാനങ്ങളെ സ്വാധീനിക്കുന്നുണ്ട്. തിരുവനന്തപുരം, കൊച്ചി, കോഴിക്കോട് തുടങ്ങിയ നഗരങ്ങളിലെ പ്രാദേശിക ഭാഷാശൈലിയിലുള്ള റാപ്പ് പാട്ടുകള്‍ ചലച്ചിത്രഗാനങ്ങളില്‍ ഇന്നു ധാരാളമായി കടന്നുവരുന്നുണ്ട്. ജിത്തു മാധവന്‍-ഫഹദ് ഫാസില്‍ ടീമിന്റെ സൂപ്പര്‍ ഹിറ്റ് ചിത്രമായ ആവേശത്തിലെ പാട്ടുകളും വലിയ പ്രശസ്തി നേടിയിരുന്നു. സോഷ്യല്‍മീഡിയ റീലുകള്‍ക്ക് അനുയോജ്യമായ രീതിയില്‍, പെട്ടെന്ന് ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്ന ഹുക്ക് സ്റ്റെപ്പുകളോട് കൂടിയ പാട്ടുകളാണ് ഇപ്പോഴത്തെ ട്രെന്‍ഡ്. പുതിയ മാറ്റങ്ങള്‍ ധാരാളമായുണ്ടാവുന്നെങ്കിലും പഴയ പാട്ടുകളെപ്പോലെ കാലങ്ങളോളം പ്രേഷകരുടെ മനസില്‍ തങ്ങിനില്‍ക്കുന്ന മെലഡികളുടെ എണ്ണം കുറവാണെന്നൊരു വിമര്‍ശനവും നിലനില്‍ക്കുന്നുണ്ട്. എങ്കിലും, മലയാള സംഗീതത്തെ ആഗോള നിലവാരത്തിലേക്ക് ഉയര്‍ത്താന്‍ പുതിയ മാറ്റങ്ങള്‍ക്ക് സാധിക്കുന്നുണ്ട്.

തിരക്കഥയാണു താരം 

മലയാള സിനിമയുടെ നട്ടെല്ല് അല്ലെങ്കില്‍ കരുത്ത് എന്നത് അതിന്റെ ശക്തമായ തിരക്കഥ തന്നെയാണ്. വലിയ ബഡ്ജറ്റുകളോ ആഡംബര സെറ്റുകളോ വന്‍തോതിലുള്ള വിഷ്വല്‍ എഫക്ട്‌സോ ഇല്ലെങ്കില്‍പ്പോലും മികച്ചൊരു കഥയും കരുത്തുറ്റ തിരക്കഥയുമുള്ള ചിത്രങ്ങള്‍ മറ്റെന്തൊക്കെ കുറവുകളുണ്ടായാലും പ്രേഷകര്‍ രണ്ടുകൈയുംനീട്ടി സ്വീകരിക്കുംമെന്നു ശ്യാം പുഷ്‌കരന്‍ (മഹേഷിന്റെ പ്രതികാരം, കുമ്പളങ്ങി നൈറ്റ്‌സ്, ജോജി), അഞ്ജലി മേനോന്‍ (ബാംഗ്ലൂര്‍ ഡേയ്‌സ്), മുഹ്‌സിന്‍ പരാരി (സുഡാനി ഫ്രം നൈജീരിയ, തല്ലുമാല), മിഥുന്‍ മാനുവല്‍ തോമസ് (ഓം ശാന്തി ഓശാന, ആട്, അഞ്ചാംപാതിര) തുടങ്ങിയ പുതിയ തലമുറയിലെ തിരക്കഥാകൃത്തുക്കള്‍ തെളിയിച്ചു കഴിഞ്ഞു.

******************

ഓര്‍മകളുടെ വീണ്ടെടുപ്പ്

ഫ്രഞ്ച് സാഹിത്യത്തിലെ നെടുംതൂണാണ് പാട്രിക് മൊഡിയാനോ. ലോകത്ത് ഇന്നു ജീവിച്ചിരിക്കുന്ന എഴുത്തുകാരില്‍ അതികായരുടെ പട്ടികയിലും പ്രഥമസ്ഥാനത്തിന് അര്‍ഹതയുള്ളതും അദ്ദേഹത്തിനാണ്. അതുല്യമായ എഴുത്തുശൈലി കൊണ്ടും രചനകള്‍ക്കായി തെരഞ്ഞെടുത്ത പ്രമേയങ്ങളുടെ വൈവിധ്യത്താലും ലോകമെമ്പാടും ആരാധകരെ സൃഷ്ടിച്ച എഴുത്തുകാരനായ മൊഡിയാനോയുടെ ജീവിതം അദ്ദേഹത്തിന്റെ നോവലുകള്‍ പോലെതന്നെ സങ്കീര്‍ണവും നാടകീയവുമായിരുന്നു. മൊഡിയാനോയുടെ രചനകളില്‍ മിക്കവയിലും ഓര്‍മയും മറവിയും ഭൂതകാലവും നിറഞ്ഞുനില്‍ക്കുന്നതായി കാണാം. ഭൂതകാലത്തില്‍ മരിച്ചുപോയ മനുഷ്യരെയും നഷ്ടപ്പെട്ടുപോയ കാലത്തെയും വീണ്ടെടുക്കുകയെന്ന ദൗത്യമാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ രചനകളിലൂടെ നടത്തുന്നത്. ഇത്തരത്തിലുള്ള വീണ്ടെടുപ്പിനായുള്ള ഒരു നിരന്തരശ്രമം തന്റെ എഴുത്തിലുടനീളം അദ്ദേഹം നടത്തി. ഭൂതകാലത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പല കൃതികള്‍ക്കും പ്രചോദനമായത് സ്വന്തം ജീവിതാനുഭവങ്ങള്‍ തന്നെയാണെന്ന് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതം അറിയാന്‍ ശ്രമിക്കുന്നവര്‍ക്കു മനസിലാവും. 

ഭാഷയിലെ ലാളിത്യവും കാവ്യാത്മക എഴുത്തും

കാവ്യാത്മകമായി എഴുതുമ്പോഴും ഭാഷയില്‍ വലിയ ലാളിത്യം നിലനിര്‍ത്താന്‍ അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചിരുന്നു. കഠിനവും പാണ്ഡിത്യം പ്രകടമാക്കുന്നതുമായ വാക്കുകളൊന്നുംതന്നെ അദ്ദേഹം പൊതുവേ രചനകളില്‍ ഉപയോഗിക്കാറില്ല. തന്റെ രചനകളിലൂടെ വായനക്കാരനില്‍ ശൂന്യതയും നഷ്ടബോധവും സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള അസാധാരണമായ കഴിവ് അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നു. അതിനായി അദ്ദേഹം വലിയ നോവലുകളല്ല എഴുതുക. മറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ നോവലുകളെല്ലാം സമകാലികരായ എഴുത്തുകാരുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോള്‍ വലിപ്പം കുറഞ്ഞവയാണ്. പക്ഷേ, വായനക്കാരില്‍ നിഗൂഡതയും ഗൃഹാതുരത്വവും നിറയ്ക്കാന്‍ ഈ കുഞ്ഞന്‍ നോവലുകളിലൂടെ മൊഡിയാനോയ്ക്കായി. 

ഫ്രഞ്ച് സാഹിത്യലോകം കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത തികച്ചും വ്യത്യസ്തമായ രചനാശൈലിയുമായായിരുന്നു മൊഡിയാനോയുടെ സാഹിത്യ അരങ്ങേറ്റം. പാട്രിക് മൊഡിയാനോയുടെ എഴുത്തുജീവിതത്തിന് അടിത്തറയിട്ടതും ആദ്യ രചനയാണ്. 1968ല്‍ തന്റെ 22-ാമത്തെ വയസിലാണ് ആദ്യനോവലായ 'ലാ പ്ലേസ് ഡി ലോട്ടോയില്‍' (നക്ഷത്രത്തിന്റെ സ്ഥാനം) മൊഡിയാനോ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത്. ആദ്യ നോവലിലൂടെത്തന്നെ അദ്ദേഹം രണ്ടു പ്രധാന പുരസ്‌കാരങ്ങളും സ്വന്തമാക്കി. ഫ്രാന്‍സിലെ പ്രശസ്തമായ റോജര്‍ നിമിയര്‍ പുരസ്‌കാരവും ഫെനിയോന്‍ പുരസ്‌കാരവും. പിന്നീട് ദ പ്ലേസ് ഓഫ് 

അധിനിവേശ ഫ്രാന്‍സിനെ വരച്ച് ആദ്യ നോവല്‍

'ലാ പ്ലേസ് ഡി ലോട്ടോയില്‍' റാഫേല്‍ ഷ്‌ലെമിലോവിച്ച് എന്ന യഹൂദ യുവാവിന്റെ ജീവിതം വരച്ചിടുന്നതിലൂടെ മൊഡിയാനോ രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്തെ നാസി അധിനിവേശ ഫ്രാന്‍സിനെയാണ് വായനക്കാരനു മുന്നിലെത്തിച്ചത്. യുദ്ധം ഒരു സമൂഹത്തിനുമേല്‍ പടര്‍ത്തുന്ന ഭീതിയെ വളരെ തന്മയത്വത്തോടെയാണ് അദ്ദേഹം നോവലിലൂടെ വായനക്കാര്‍ക്കു നല്‍കിയത്. അന്നത്തെ യഹൂദ വിരുദ്ധതയും നോവലില്‍ പ്രാധാന്യത്തോടെ ഉള്‍പ്പെടുത്താന്‍ അദ്ദേഹത്തിനായി. ഇവയ്ക്കിടയില്‍ സ്വന്തം വ്യക്തിത്വവും സ്വത്വവും കണ്ടെത്താന്‍ ശ്രമിക്കുന്ന കേന്ദ്രകഥാപാത്രമായ റാഫേലിന്റെ മാനസിക വ്യാപാരങ്ങളെ വായനക്കാരുടെ മനസിനെ പിടിച്ചുലയ്ക്കും വിധം അവരിപ്പിച്ചതിലൂടെ 'ലാ പ്ലേസ് ഡി ലോട്ടോയില്‍' വലിയ നിരൂപക പ്രശംസയ്ക്കും പാത്രമായി. അധിനിവേശ കാലത്ത് ഫ്രാസിലെ യഹൂദര്‍ നേരിട്ട വംശീയമായ വിദ്വേഷങ്ങളെയും അക്കാലത്തെ വളരെ സങ്കീര്‍ണമായ മനുഷ്യ ബന്ധങ്ങളെയും റാഫേലിന്റെ വേഷപ്പകര്‍ച്ചകളിലൂടെ മൊഡിയാനോ അവതരിപ്പിച്ചപ്പോള്‍ വായനക്കാര്‍ക്കു ലഭിച്ചത് ഒരു പുത്തന്‍ വായനാനുഭവമായിരുന്നു.

കുറ്റാന്വേഷണ ശൈലിയും ദാര്‍ശനിക കാഴ്ചപ്പാടുകളും

പാട്രിക് മൊഡിയാനോയുടെ രചനകളില്‍ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയവും ആഗോള പ്രശസ്തവുമായ കൃതി ഏതെന്നു ചോദിച്ചാല്‍ പല ഉത്തരങ്ങള്‍ ലഭിക്കും. എന്നിരുന്നാലും ഏറ്റവും കൂടുതല്‍ ആളുകള്‍ തെരഞ്ഞെടുക്കുക മിസിംഗ് പേഴ്‌സണ്‍ എന്ന നോവലായിരിക്കും. 1978ല്‍ പുറത്തിറങ്ങിയ ഈ നോവലില്‍ ഒരു കുറ്റാന്വേഷണ നോവലിന്റെ ഘടനയാണ് അദ്ദേഹം പിന്തുടര്‍ന്നിരിക്കുന്നത്. സൂക്ഷമമായി നിരീക്ഷിച്ചാല്‍ മൊഡിയാനോയുടെ മിക്ക രചനകളിലും ഈ ഒരു ശൈലി കണ്ടെത്താനാവും. പലപ്പോഴും ഒരു വ്യക്തിയേയോ അല്ലെങ്കില്‍ തന്റെ തന്നെയോ ഭൂതകാലത്തെയോ തേടിപ്പോകുന്ന കേന്ദ്ര കഥാപാത്രങ്ങളെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഒന്നിലേറെ രചനകളില്‍ കണ്ടെത്താനാവും. മിസിംഗ് പേഴ്‌സണിലാണ് അദ്ദേഹം ഈ രീതി ആദ്യ പരീക്ഷച്ചത്. പിന്നീട് പുറത്തിറങ്ങിയ ഡോറാ ബ്രൂഡര്‍ എന്ന കൃതിയിലും സമാനമായ ശൈലി അദ്ദേഹം പിന്തുടര്‍ന്നു. മിസിംഗ് പേഴ്‌സണിന്റെ രചനാ ശൈലി കുറ്റാന്വേഷണ നോവലിന്റേതാണെങ്കിലും ഈ നോവല്‍ ഒരിക്കലും കേവലം കുറ്റാന്വേഷണ കഥയല്ല. മറിച്ച് വളരെ ആഴമുള്ള ദാര്‍ശനിക ചിന്തകളാണ്. അതില്‍ ഒരു ശരാശരി മനുഷ്യന്റെ നിലനില്‍പ്പ്, ഓര്‍മ, വ്യക്തിത്വം തുടങ്ങിയവയെക്കുറിച്ചുള്ള ദാര്‍ശനികമായ കാഴ്ചപ്പാടുകള്‍ ലോക വ്യാപകമായി ഈ നോവല്‍ ചര്‍ച്ച ചെയ്യാന്‍ ഇടയാക്കുകയും ചെയ്തു. താന്‍ ആരാണ് എന്ന വലിയ ദാര്‍ശനിക ചോദ്യം ഉയര്‍ത്തിയ നിരവധി കൃതികളുണ്ടെങ്കിലും വായനക്കാരന്റെ ചിന്തകളെ ഉണര്‍ത്തുന്നതിലും താന്‍ മുന്നോട്ടുവച്ച ദാര്‍ശനികതയോടൊപ്പം വായനക്കാരെ കൂടെക്കൂട്ടാനും കഴിഞ്ഞ ടോള്‍സ്‌റ്റോയ്ക്കും ഡോസ്‌റ്റോവ്‌സ്‌കിക്കൊപ്പവുമാണ് പാട്രിക് മൊഡിയാനോയെ നിരൂപകരും വായനക്കാരും പ്രതിഷ്ഠിക്കുന്നത്. ലോകസാഹിത്യത്തിലെ സമാനതകളില്ലാത്ത ഒരു ക്ലാസിക് കൃതിയായി 'മിസിംഗ് പേഴ്സണ്‍' മാറിയതിന്റെ കാരണവും ഇതാണ്.

മിസിംഗ് പേഴ്‌സണിലെ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രമായ ഗൈ റോളണ്ട് ഓര്‍മ ശക്തി നഷ്ടമായ സ്വകാര്യ ഡിറ്റക്ടീവാണ്. തന്റെ യഥാര്‍ത്ഥ ഭൂതകാലവും വ്യക്തിത്വവും തേടി ഗൈ റോളണ്ട് നടത്തുന്ന അന്വേഷണമാണ് നോവലിന്റെ ഇതിവൃത്തം. കാരണം ഗൈ റോളണ്ട് എന്ന പേര് അദ്ദേഹത്തിനു നല്‍കിയത് ഒരു ഡിറ്റക്ടീവ് ഏജന്‍സി ഉടമയാണ്. തന്റെ ഭൂതകാലം തെരയാനായി പഴയ ഫോട്ടോകളും ഫോണ്‍ ഡയറക്ടറികളുമാണ് അദ്ദേഹം ആശ്രയിക്കുന്നത്. കൂടാതെ താന്‍ കാണുകയും പരിചയപ്പടുകയും ചെയ്ത മനുഷ്യര്‍ പറഞ്ഞ കാര്യങ്ങളും വിലയിരുത്തുകയാണ് ഗൈ റോളണ്ട് ചെയ്യുന്നത്. അദ്ദേഹം നടത്തുന്ന അന്വേഷണങ്ങള്‍ എത്തിക്കുന്നത് 'ലാ പ്ലേസ് ഡി ലോട്ടോയിലേതിനു സമാനമായ ഭൂമികയിലാണ്. രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധകാലത്ത് നാസി ജര്‍മനിയുടെ അധിനിവേശത്തലമര്‍ന്ന അതേ ഫ്രാന്‍സില്‍ത്തന്നെ. ഒടുവില്‍ തന്റെ യഥാര്‍ഥ പേര് ജിമ്മി പെഡ്രോയെന്നാണെന്നും യുദ്ധ സമയത്ത് അതിര്‍ത്തികടക്കാന്‍ ശ്രമിച്ചയാളായിരുന്നെന്നും അദ്ദേഹം കണ്ടെത്തുന്നു. ഈ കണ്ടെത്തലില്‍ എത്തുമ്പോഴും വായനക്കാരുടെ മനസില്‍ പല ചോദ്യങ്ങളും അവശേഷിപ്പിച്ചുകൊണ്ടാണ് നോവല്‍ അവസാനിക്കുന്നത്. കുറ്റാന്വേഷണ നോവലിന്റെ ശൈലി പിന്‍പറ്റിയെങ്കിലും നിഗൂഡതകളെ ഒളിപ്പിച്ചുകൊണ്ടാണ് മിസിംഗ് പേഴ്‌സണ്‍ അവസാനിക്കുന്നത്. 

ആദ്യ നോവലായ 'ലാ പ്ലേസ് ഡി ലോട്ടോയിലും മിസിംഗ് പേഴ്‌സണിലുമടക്കം മിക്ക നോവലുകളുടെയും പശ്ചാത്തലം നാസി ജര്‍മനിയുടെ അധിനിവേശത്തിലായിരുന്ന ഫ്രാന്‍സാണ്. സത്യത്തില്‍ രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധം അവസാനിച്ച ശേഷമാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. എന്നാല്‍, ആ കാലത്തെ യുദ്ധഭീതിയും അധിവേശത്തിന്റെ ഭീകരതയും ആവിഷ്‌കരിക്കുന്നതില്‍ അദ്ദഹത്തിനു അനിതരസാധാരണമായ കഴിവുണ്ടായിരുന്നു. രണ്ടാം ലോക മഹായുദ്ധത്തിനുശേഷം ഫ്രഞ്ച് സാഹിത്യത്തിലിറങ്ങിയ നിരവധി നോവലുകളില്‍ യുദ്ധവും അധിനിവേശവും ഇടംപിടിച്ചിരുന്നെങ്കിലും  ആ സമയത്തെ യുദ്ധഭീതിയും മനുഷ്യബന്ധങ്ങളുടെ സങ്കീര്‍ണതയും അനിശ്ചിതാവസ്ഥയും വായനക്കാരന്റെ മനസിനെ ഉലയ്ക്കുന്നതരത്തില്‍ എഴുതുന്നതില്‍ മൊഡിയാനോയോളം ആരും വിജയിച്ചില്ല. 

ഡോറാ ബ്രൂഡറും ആത്മകഥനവും

ബയോഗ്രാഫിക്കല്‍ ഫിക്ഷനിലും സ്വന്തം കൈയൊപ്പു ചാര്‍ത്താന്‍ മൊഡിയാനോയ്ക്കായി. പറഞ്ഞുവരുന്നത് 1997 ല്‍ പുറത്തിറങ്ങിയ ഡോറാ ബ്രൂഡര്‍ എന്ന നോവലിനെക്കുറിച്ചാണ്. തന്റെ സ്വതസിദ്ധമായ ശൈലിയില്‍ത്തന്നെയാണ് ഈ നോവലും അദ്ദേഹം വാര്‍ത്തിരിക്കുന്നത്. സംശയിക്കണ്ട, കുറ്റാന്വേഷണ ശൈലിയില്‍ രണ്ടാം ലോകമഹായുദ്ധത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തില്‍ത്തന്നെയാണ് ഈ നോവലിന്റെ കഥയും വികസിക്കുന്നത്. ഈ നോവലിലും ഓര്‍മയും മറവിയും പ്രമേയത്തിന്റെ ഭാഗമാകുന്നുണ്ട്. ചരിത്രത്തില്‍ രേഖപ്പെടുത്താതെ പോയ സാധാരണക്കാരെക്കുറിച്ചാണ് നോവല്‍ സംസാരിക്കുന്നത്. അതായത് നാസി അധിനിവേശ കാലത്ത് ആരും അറിയാതെപോയ, വിലാസങ്ങളില്ലാതെ കൊലചെയ്യപ്പെട്ട ലക്ഷക്കണക്കിന് സാധാരണക്കാരില്‍ ഒരാളായ ഡോറാ ബ്രൂഡറെന്ന പതിനഞ്ചു വയസുകാരിയാണ് നോവലിലെ കേന്ദ്രകഥാപാത്രം.  

ഒരു പത്രപ്പരസ്യത്തില്‍നിന്നാണ് ഈ നോവലിന്റെ ബീജം തന്നില്‍ പ്രവേശിച്ചതെന്നാണ് മൊഡിയാനോ ഒരിക്കല്‍ വെളിപ്പെടുത്തിയത്. അതും നോവല്‍ പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന് 56 വര്‍ഷം മുമ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്. 1941 ഡിസംബര്‍ 31 ലെ 'പാരീസ്-സോയ്ര്‍' എന്ന ഫ്രഞ്ച് പത്രത്തില്‍ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച പരസ്യം കാണാനിടയായതാണ് ഈ നോവലിനു പ്രചോദനമായത്. അന്നു പാരീസ് നാസികളുടെ അധിനിവേശത്തിലായിരുന്നു. അക്കാലത്താണ് ഒരു കോണ്‍വെന്റ് സ്‌കൂളില്‍നിന്ന് ഡോറാ ബ്രൂഡര്‍ എന്ന ജൂത പെണ്‍കുട്ടിയെ കാണാതാവുന്നത്. ഡോറയെ കാണാനില്ലെന്നു കാണിച്ച് അവളുടെ മാതാപിതാക്കള്‍ നല്‍കിയ പരസ്യമായിരുന്നു അത്. ഈ പരസ്യത്തിലെ പെണ്‍കുട്ടിക്ക് എന്തു സംഭവിച്ചുവെന്ന് മൊഡിയാനോ അന്വേഷിച്ചിറങ്ങി. അദ്ദഹം കണ്ടെത്തിയത് വളരെ ക്രൂരമായ ചരിത്രമായിരുന്നു. പാരീസിലെ പഴയ തെരുവുകളിലും പോലീസ് റിക്കാര്‍ഡുകളിലും ഔദ്യോഗിക രേഖകളിലുമായി ആ പെണ്‍കുട്ടിയെ തേടി മൊഡിയാനോ അലഞ്ഞു നടന്നത് വര്‍ഷങ്ങളായിരുന്നു. ഒടുവില്‍ അദ്ദഹം കണ്ടെത്തിയ സത്യം വളരെ വളരെ സങ്കടകരമായിരുന്നു. ജൂത വേട്ടയ്ക്കു നേതൃത്വം നല്‍കിയുന്ന നാസിപ്പോലീസിന്റെ പിടിയില്‍പ്പെട്ട ഡോറ ബ്രൂഡറെ പാരീസിനടുത്തുള്ള ഒരു തടങ്കല്‍പ്പാളയത്തിലേക്ക് പോലീസ് മാറ്റി. പിന്നീട്, ഡോറയെ അവിടെനിന്ന് 1942-ല്‍ ഓഷ്‌വിറ്റ്‌സ് എന്ന നാസി കോണ്‍സെന്‍ട്രേഷന്‍ ക്യാവമ്പിലേക്ക് മാറ്റിയെന്നും മൊഡിയാനോ കണ്ടെത്തി. പിന്നീടെന്തു സംഭവിച്ചെന്നു പ്രത്യേകം എടുത്തു പറയേണ്ട കാര്യമില്ലല്ലോ. 

ഡോറ ബ്രൂഡറെ കേന്ദ്ര കഥാപാത്രമാക്കി നോവലെഴുതുന്നതിനിടെ പല രാത്രികളിലും താന്‍ ആരുമറിയാതെ കരഞ്ഞിരുന്നതായി മൊഡിയാനോ ഒരിക്കല്‍ വെളിപ്പെടുത്തുകയുണ്ടായി. ഒരിക്കല്‍ മൊഡിയാനോ ഈ നോവല്‍ ആത്മകഥാ സ്പര്‍ശമുള്ളതാണെന്നും പറയുകയുണ്ടായി. '' ഇത് ഡോറയുടെ മാത്രം കഥയല്ല. കൗമാരത്തില്‍ ഞാന്‍ നടന്ന പാരീസ് തെരുവുകളുണ്ട്. എന്റെ അച്ഛനുമായുണ്ടായിരുന്ന ബന്ധമുണ്ട്. എന്റെ കൗമാരകാലമുണ്ട്. ഒരു പക്ഷേ, വൈകാരികമായി ഞാന്‍ ഈ നോവലുമായി ബന്ധപ്പെട്ടരിക്കുന്നു. ഡോറയുടെ അനുഭവങ്ങളില്‍നിന്ന് എന്റെ അനുഭവങ്ങളെ പെട്ടന്നു വേര്‍പിരിച്ചെടുക്കാനാവില്ല. ചിലയിടങ്ങളില്‍ അവ പരസ്പരം പിണഞ്ഞാണു കിടക്കുന്നത്.'' മൊഡിയാനോ ഒരിക്കല്‍ പറഞ്ഞു. 

ഡോറ ബ്രൂഡറെ കാണാതായതിനു ശേഷമുള്ള എല്ലാ വിവരങ്ങളും തനിക്ക് കണ്ടെത്താനായില്ലെന്നുപറഞ്ഞ മൊഡിയാനോ ആ ഭാഗം ഒരിക്കലും ഭാവനയില്‍നിന്ന് എഴുതാന്‍ ആഗ്രഹിച്ചില്ലെന്നും കൂട്ടിച്ചേര്‍ത്തു. ഈ നോവല്‍ വായിക്കുന്ന വായനക്കാരന് എഴുത്തുകാരന്‍ നിശബ്ദനായത് എവിടെയാണെന്നു വളരെ വേഗത്തില്‍ വ്യക്തമാകും. അവള്‍ സ്‌കൂളില്‍നിന്ന് ഓടിപ്പോയ ആ ഏതാനും മാസങ്ങളില്‍ എവിടെയായിരുന്നു, എന്താണ് ചെയ്തത് എന്നതിനെക്കുറിച്ച് വെളിച്ചം വീശുന്ന ഒരു രേഖയുമില്ല. അവിടെയാണ് മൊഡിയാനോയും നിശബ്ദനായത്. പക്ഷേ, ആ നിശബ്ദതയാണ് യുദ്ധത്തിന്റെയും അധിനിവേശത്തിന്റെയും ക്രൂരതകളെ വായനക്കാരന് അനുഭവവേദ്യമാക്കുന്നത്. 'അവള്‍ എവിടെയായിരുന്നു, ആ തണുപ്പുകാലത്ത് എങ്ങനെയാണ് ഒളിച്ചുജീവിച്ചത് എന്ന് ആര്‍ക്കും അറിയില്ല. അവളുടെ ആ രഹസ്യം നാസികള്‍ക്കോ അവരുടെ കൂട്ടാളികള്‍ക്കോ തട്ടിയെടുക്കാന്‍ കഴിഞ്ഞില്ല. അത് അവളുടേത് മാത്രമായി അവശേഷിക്കുന്നു' എന്നു മാത്രമാണ് നോവലില്‍ അദ്ദേഹമെഴുതിയത്. നിരവധി വായനക്കാരാണ് ഈ നോവല്‍ തങ്ങളില്‍ സൃഷ്ടിച്ച ആഘാതവും വിങ്ങലും എത്രമാത്രമുണ്ടായിരുന്നുവെന്നും ഈ നോവല്‍ വായിച്ച് കരഞ്ഞതിനെക്കുറിച്ചും ലോകത്തോടു പറഞ്ഞത്. ഇത് വെറുമൊരു ജീവചരിത്ര നോവല്‍ മാത്രമല്ല, മനുഷ്യന്‍ തന്റെ സഹജീവികളോട് കാട്ടിയ ക്രൂരതയ്ക്കും അതുമറന്ന സമൂഹത്തിന്റെ നിസംഗതയ്ക്കുമെതിരായ ഓര്‍മപ്പെടുത്തല്‍ കൂടിയാണ്. 

നൊബേല്‍ പുരസ്‌കാര നിറവില്‍

മനുഷ്യജീവിതത്തിന്റെ അര്‍ഥമില്ലായ്മയും നിസഹായതയും ഹൃദയസ്പര്‍ശിയായി ചിത്രീകരിക്കുന്നതില്‍ അഗ്രഗണ്യനായ മൊഡിയാനോയെത്തേടി സാഹിത്യത്തിലെ പരമോന്നത പുരസ്‌കാരമായ നൊബേല്‍ സമ്മാനമെത്തിയത് 2014 ലാണ്. ഗ്രഹിക്കാന്‍ ഏറ്റവും പ്രയാസമുള്ള മനുഷ്യവിധികളെ ഓര്‍മപ്പെടുത്തലുകളിലൂടെ പുറത്തുകൊണ്ടുവന്നതിനും നാസി അധിനിവേശകാലത്തെ ജീവിതങ്ങളെ അടയാളപ്പെടുത്തിയതിനുമാണ് തങ്ങള്‍ നൊബേല്‍ പുരസ്‌കാരം മൊഡിയാനോയ്ക്കു സമ്മാനിക്കുന്നതെന്നാണ് സ്വീഡിഷ് അക്കാദമി അദ്ദേഹത്തിന് പുരസ്‌കാരം നല്‍കിക്കൊണ്ട് പ്രഖ്യാപിച്ചത്. പാട്രിക് മൊഡിയാനോയെന്ന എഴുത്തുകാരനെക്കുറിച്ചുള്ള വസ്തുനിഷ്ഠമായ നിരീക്ഷണവും ഇതാണ്. പ്രശസ്തിയില്‍നിന്നും മാധ്യമങ്ങളില്‍നിന്നും എക്കാലവും അകലംപാലിച്ചിട്ടുള്ള അദ്ദേഹം എണ്‍പതാം വയസിലേക്കു കടക്കുകയാണ്. അപ്പോഴും എഴുത്തിനെ ഒരു സപര്യയായി കണ്ട് തുടരുന്നുമുണ്ട്. '' എഴുത്തിനെ മാറ്റി നിര്‍ത്തി എനിക്കു ജീവിതമുണ്ടെന്നു തോന്നുന്നില്ല. അതാണെന്റെ ശ്വാസം. എന്നെ സംബന്ധിച്ച് അത് നിര്‍ത്തുകയെന്നാല്‍ നിത്യനിദ്രയിലേക്കുള്ള പ്രവേശനമാണ്.'' എന്നാണ് 79ാം പിറന്നാളിന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്.

വായനക്കാരനെ കെട്ടി വലിക്കുന്ന എഴുത്ത്

 പൊങ്ങച്ചത്തെക്കുറിച്ചും ആത്മനിഷ്ഠയെക്കുറിച്ചും എഴുതുമ്പോള്‍ ഞാന്‍ എന്നെത്തന്നെ നോക്കി ചിരിക്കുന്നു     - ഡേവിഡ് സലായ്

കനേഡിയന്‍ വംശജനായ ഹംഗേറിയന്‍-ബ്രിട്ടീഷ് എഴുത്തുകാരന്‍ ഡേവിഡ് സലായുടെ കൃതികള്‍ വായിക്കുമ്പോള്‍ എഴുത്തുകാരന്‍ വായനക്കാരനു നല്‍കുന്നത് ഒരു ക്ഷണമാണ്. തന്റെ നോവലിലെ കഥാപാത്രത്തെ തന്റെകൂടെ കാണാനും നിരീക്ഷിക്കാനുമുള്ള ഒരു ക്ഷണം. ഈ പറഞ്ഞ അസാധാരണമായ വായനാനുഭവമാണ് ഡേവിഡ് സലായെ സമകാലികരായ മറ്റ് എഴുത്തുകാരില്‍നിന്ന് മാറ്റിനിര്‍ത്തുന്നതും. 2025ലെ ബുക്കര്‍ സമ്മാനത്തിന് അദ്ദേഹം തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടതിന്റെ കാരണവും മറ്റൊന്നല്ല. 

സലായുടെ നോവലുകളെ വിലയിരുത്തുമ്പോള്‍ പ്രത്യേകം എടുത്തു പറയേണ്ട ഒരു കാര്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഭാഷയുടെ ലാളിത്യമാണ്. അതാണ് അതിന്റെ വലിയ ശക്തി. ചില വാക്കുകളും വാചകങ്ങളും ആവശ്യമുണ്ടായിരുന്നോയെന്ന് വിഖ്യാത എഴുത്തുകാരുടെ പുസ്തകങ്ങള്‍ വായിക്കുമ്പോള്‍ പോലും തോന്നിപ്പോവാറുണ്ട്. എന്നാല്‍, ഡേവിഡ് സലായുടെ കൃതികള്‍ വായിക്കുമ്പോള്‍ ഒരിക്കലും വായനക്കാരന് അങ്ങനെ തോന്നില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഴുത്തില്‍ ഓരോ വാക്കും പ്രധാനമാണ്; വാക്കുകള്‍ക്കിടയിലുള്ള ഇടങ്ങളും അത്രമേല്‍ പ്രധാനമാണ്.

ഡേവിഡ് സലായുടെ മിക്ക കൃതികളും ആധുനിക പുരുഷത്വം, അന്യവല്‍ക്കരണം, അസ്തിത്വപരമായ അനിശ്ചിതത്വം, പണം, അധികാരം, സാമൂഹിക ശക്തികള്‍ എന്നിവ വ്യക്തിജീവിതത്തില്‍ ചെലുത്തുന്ന സ്വാധീനത്തെക്കുറിച്ചാണ് വായനക്കാരനോട് പറയുന്നത്. പ്രത്യേകിച്ച് ഓള്‍ ദാറ്റ് മാന്‍ ഈസ്, ഫ്ളെഷ് എന്നിവ സമകാലിക സമൂഹത്തില്‍ ഒരു പുരുഷനായിരിക്കുക എന്നതിന്റെ അര്‍ഥമെന്താണെന്ന് അന്വേഷിക്കുകയാണ്. അദ്ദേഹം നടത്തുന്ന ഈ അന്വേഷത്തിനൊപ്പം വായനക്കാരനും സഞ്ചരിക്കുന്നു. അദ്ദേഹം വായനക്കാരനെ കൊണ്ടുപോകുന്നു എന്നുപറയുന്നതാവും കൂടുതല്‍ ശരി. സലായുടെ നായക കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ആഗ്രഹങ്ങളും പരാജയങ്ങളും വൈകാരികമായ അകല്‍ച്ചയും ദുര്‍ബലതയും ദുഃഖവുമൊക്കെ അനുഭവിച്ച് വായനക്കാരും അവരോടൊപ്പം സഞ്ചരിക്കാന്‍ നിര്‍ബന്ധിക്കപ്പെടുന്നു. സലായുടെ ഭാഷയും എഴുത്തു ശൈലിയും വായനക്കാരെ അതിനു നിര്‍ബന്ധിക്കുന്നു. 

സലായുടെ നോവലുകളില്‍ കാലത്തിനു വലിയ സ്ഥാനമുണ്ട്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ മിക്ക കഥാപാത്രങ്ങൡും കാലം വരുത്തുന്ന മാറ്റങ്ങളെ സൂക്ഷ്മമായി വരച്ചിട്ടിരിക്കുന്നതു കാണാനാവും. പുരുഷ കഥാപാത്രങ്ങള്‍ക്ക് പ്രായമാകുമ്പോള്‍ യുവത്വത്തിലെ നിസംഗതയും ക്ഷുഭിതമായ യൗവനത്തിന്റെ തീക്ഷണതയും ഖേദത്തിലേക്കും മരണഭയത്തിലേക്കും പരിവര്‍ത്തനം ചെയ്യപ്പെടുന്നത് നമുക്കു കാണാനാവും. കാലത്തിന്റെ മുന്നോട്ടു പോക്കില്‍ സലായുടെ കഥാപാത്രങ്ങള്‍ നഷ്ടപ്പെട്ട അവസരങ്ങളെക്കുറിച്ചും ചെയ്തുകൂട്ടിയ തെറ്റുകളെക്കുറിച്ചും അസ്തിത്വത്തിന്റെ ദുര്‍ബലതയെക്കുറിച്ചും കടുത്ത മനോവേദന അനുഭവിക്കാറുണ്ട്. ഡേവിഡ് സലായുടെ നോവലുകള്‍ എല്ലാംതന്നെ പിറവിയെടുത്തിട്ടുള്ളത് സമകാലിക ജീവിതത്തില്‍നിന്നാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെയാവണം അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഴുത്തില്‍ സമകാലിക മനുഷ്യരുടെ അസ്തിത്വ പ്രതിസന്ധികളെയും സാമൂഹിക ഉത്കണ്ഠകളെയും കുറിച്ചുള്ള സൂക്ഷ്മവും വൈകാരികമല്ലാത്തതുമായ വീക്ഷണങ്ങള്‍ കടന്നുവരാറുള്ളതും. 

സലായുടെ ഫ്‌ളഷ് എന്ന നോവലിനെത്തേടിയാണ് ബുക്കര്‍ സമ്മാനമെത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഈ പുസ്തകം ജീവിക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ചും ജീവിതത്തിന്റെ അപരിചിതത്വത്തെക്കുറിച്ചുമാണ് വായനക്കാരനോട് സംവദിക്കുന്നത്. ഈ നോവല്‍ വായിക്കുമ്പോള്‍, പേജുകള്‍ മറിക്കുമ്പോള്‍, നമ്മള്‍ ചിലപ്പോള്‍ നമ്മുടെ ജീവിതം തന്നെ അനുഭവിക്കുന്നതായി തോന്നും. അത്തരത്തില്‍ ഒരു വായനാനുഭവം വായനക്കാരനു പകര്‍ന്നു നല്‍കാന്‍ ഫ്‌ളഷ് എന്ന നോവലിലൂടെ ഡേവിഡ് സലായ്ക്ക് സാധിച്ചിക്കുന്നുണ്ട്. ഒരു വ്യക്തിയുടെ ജീവിതത്തെ നയിക്കുന്നത് എന്താണ് ? അയാളെ ജീവിക്കാന്‍ യോഗ്യമാക്കുന്നത് എന്താണ് ? ആ ജീവിതത്തെ  തകര്‍ക്കുന്നത് എന്താണ്?  തുടങ്ങി ആഴത്തിലുള്ള നിരവധി ചോദ്യങ്ങള്‍ ഫ്‌ളെഷ് എന്ന നോവല്‍ വായനക്കാരനോട് ചോദിക്കുന്നു. അതായത് ജീവിച്ചിരിക്കുക എന്ന കലയെയും അതോടൊപ്പം വരുന്ന എല്ലാ കഷ്ടപ്പാടുകളെയും കുറിച്ചുള്ള ഒരു പഠനമാണ് ഫ്‌ളെഷ് എന്നു വേണമെങ്കില്‍ പറയാം. ഫ്‌ളെഷിലെ ഇസ്ത്വാന്‍ പോലുള്ള കഥാപാത്രങ്ങളെ സലാ അവതരിപ്പിച്ചിരിക്കുന്നതുതന്ന സമകാലിക ലോകത്തെ മനുഷ്യരില്‍നിന്ന് ഊര്‍ജം ഉള്‍ക്കൊണ്ടാണ്. ഇന്നത്തെ ലോകത്ത് ഒരു സാധാരണ മനുഷ്യന്‍, സ്വന്തം ചിന്തകളില്‍നിന്നും ബോധത്തില്‍നിന്നും തന്റെ ജീവിത വഴി (ചിലപ്പോഴെങ്കിലും വിധിയെന്നും വിശേഷിപ്പിക്കാം) കെട്ടിപ്പടുക്കുന്നതിനുപകരം ജീവിത സംഭവങ്ങളാല്‍ ആകര്‍ഷിക്കപ്പെട്ട് തീരുമാനങ്ങളെടുക്കാന്‍ നിര്‍ബന്ധിക്കപ്പടുന്നവരാണെന്ന് സലായുടെ കഥാപാത്രങ്ങള്‍ പറഞ്ഞു വയ്ക്കുന്നു. ആഗ്രഹിച്ചു തീരുമാനിച്ചുള്ള  ജീവിതത്തിനു പകരം, സലായുടെ നായകന്മാരിലധികവും മറ്റുള്ളവരില്‍നിന്നുള്ള നിലപാടുകളോടും തിരിച്ചടികളോടും നിര്‍ദേശങ്ങളോടും പലപ്പോഴും പ്രതികരിക്കുന്നവരാകുന്നതിന്റെ കാരണവും സമകാലിക ജീവിതത്തെ ചിത്രീകരിക്കാനുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശ്രമത്തിന്റെ ഫലമാണ്. 

സലായുടെ കൃതികളെ സൂക്ഷമമായി നിരീക്ഷിച്ചാല്‍, അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചില കഥാപാത്രങ്ങള്‍ ഭൗതിക വിജയമോ ഉയര്‍ന്ന പദവിയോ നേടിയവരാണെന്നു കണ്ടെത്താനാവും. പക്ഷേ, അപ്പോഴും അവര്‍ വൈകാരികമായും അസ്തിത്വപരമായും ഒറ്റപ്പെട്ട നിലയിലുമായിരിക്കും. സ്വന്തം ചിന്തകളേയും താത്പര്യങ്ങളേയും സ്വയം പ്രകടിപ്പിക്കാനോ തന്റെ ചുറ്റിലുമുള്ള ആളുകളുമായും സാമൂഹിക വ്യവസ്ഥിതിയുമായും നിലനില്‍ക്കുന്ന ബന്ധം വിപുലീകരിക്കാനും പുതിയ ബന്ധങ്ങള്‍ രൂപപ്പെടുത്താനും അവര്‍ ബുദ്ധിമുട്ടുന്നതായും നമുക്ക് മനസിലാക്കാം. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ബഹുഭൂരിപക്ഷം കഥാപാത്രങ്ങളും ബാഹ്യമായ ഉയര്‍ച്ചയ്ക്കും ആന്തരിക ശൂന്യതയ്ക്കും ഇടയിലുള്ള കടുത്ത പിരിമുറുക്കത്തിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്നവാരാണെന്നു വിലയിരുത്തിയാലും തെറ്റില്ല. 

ബുക്കര്‍ സമ്മാനം നേടിയ ആദ്യത്തെ ഹംഗേറിയന്‍-ബ്രിട്ടീഷ് എഴുത്തുകാരനാണ് ഡേവിഡ് സലാ. 1974 ല്‍ കാനഡയിലെ ക്യൂബെക്കിലാണ് അദ്ദേഹം ജനിച്ചത്. കാനഡക്കാരിയായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അമ്മയും ഹംഗേറിയന്‍ വംശജനായ അദ്ദേഹത്തിന്റെ അച്ഛനും ക്യൂബെക്കില്‍വച്ചാണ് കണ്ടുമുട്ടിയതും വിവാഹിതരായതും. സലാ ലെബനന്‍, യുകെ, ഹംഗറി, വിയന്ന എന്നിവിടങ്ങളില്‍ താമസിച്ചിട്ടുണ്ട്. 20-ലധികം ഭാഷകളിലേക്ക് വിവര്‍ത്തനം ചെയ്യപ്പെട്ട ആറ് നോവലുകള്‍ അദ്ദേഹത്തിന്റേതായുണ്ട്. നിരവധി ബിബിസി റേഡിയോ നാടകങ്ങളുടെയും രചയിതാവുകൂടിയാണ് അദ്ദേഹം. ആദ്യ നോവലായ ലണ്ടന്‍ ആന്‍ഡ് ദി സൗത്ത്-ഈസ്റ്റിലൂടെത്തന്നെ അദ്ദേഹം സാഹിത്യത്തില്‍ തന്റെ വരവറിയിച്ചു. ഓള്‍ ദാറ്റ് മാന്‍ ഈസിലൂടെ അദ്ദേഹം ഇരുത്തംവന്ന എഴുത്തുകാരനാണെന്ന് തെളിയിച്ചു. 2016ലെ ബുക്കര്‍ പ്രൈസിനായി ഓള്‍ ദാറ്റ് മാന്‍ ഈസ് ഷോര്‍ട്ട്ലിസ്റ്റ് ചെയ്യപ്പെട്ടതോടെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ നോവലുകള്‍ വ്യാപകമായി വായിക്കപ്പെട്ടു.  ടര്‍ബുലന്‍സ് എന്ന ചെറുകഥാ സമാഹാരവും അദ്ദേഹത്തിന്റേതായി പുറത്തുവന്നു. ഫ്‌ളെഷ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ ആറാമത്തെ നോവലാണ്. 2010-ല്‍ ടെലിഗ്രാഫിന്റെ 40 വയസിന് താഴെയുള്ള മികച്ച 20 ബ്രിട്ടീഷ് എഴുത്തുകാരുടെ പട്ടികയില്‍ സലാ ഇടം നേടി. 2013-ല്‍ ഗ്രാന്റായുടെ ഏറ്റവും മികച്ച യുവ ബ്രിട്ടീഷ് നോവലിസ്റ്റുകളില്‍ ഒരാളായും അദ്ദേഹം തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു.

ദാര്‍ശനികതയുടെ പതിഞ്ഞാട്ടം

 മനുഷ്യരുടെ മനസിലെ ഇരുണ്ടതും വിഷാദം നിറഞ്ഞതുമായ ലോകത്തെ അക്ഷരങ്ങളിലൂടെ വായനക്കാരുടെ മുന്നില്‍ അവതരിപ്പിച്ച വിഖ്യാത ഹംഗേറിയന്‍ എഴുത്തുകാരന്‍ ലാസ്‌ലോ ക്രാസ്‌നഹോര്‍കായിയെത്തേടി പരമോന്നത സാഹിത്യ പുരസ്‌കാരമായ നൊബേല്‍ സമ്മാനമെത്തിയിരിക്കുന്നു. ലോകസാഹിത്യത്തിലെ ആധുനികതയുടെ വക്താക്കളില്‍ പ്രമുഖനായ ക്രാസ്‌നഹോര്‍കായ് സാഹിത്യത്തിനു പുറമെ നിയമത്തിലും ഭാഷാ ശാസ്ത്രത്തിലും നിപുണനാണ്. 

ക്രാസ്‌നഹോര്‍കായിയുടെ എഴുത്തിലെ ദാര്‍ശനികതയാണ് അദ്ദേഹത്തെ സമകാലിക എഴുത്തുകാരില്‍നിന്ന് വേറിട്ടു നിര്‍ത്തുന്നത്. അതിന്റെ കാരണമന്വേഷിച്ചെത്തിയവരോട് ഒരല്പം പരിഹാസം കലര്‍ത്തി അദ്ദേഹം ഒരിക്കല്‍ പറഞ്ഞത് ഇങ്ങനെയാണ്  '' എന്റെ എഴുത്തില്‍ ഇതുവരെ ദാര്‍ശനികത കണ്ടെത്താന്‍ എനിക്കു സാധിച്ചിട്ടില്ല. ഞാനെഴുതുന്നത് പലപ്പോഴും ജീവിതത്തിലെ സന്തോഷങ്ങളെക്കുറിച്ചല്ല. കാരണം, അതെല്ലാവരും പങ്കുവയ്ക്കാന്‍ ആഗ്രഹിക്കുന്നതാണല്ലോ. ജീവിതത്തിലെ വിഷമങ്ങളെക്കുറിച്ച്, ഒരാള്‍ കടന്നു പോകുന്ന വിഷാദം നിറഞ്ഞ ലോകത്തെക്കുറിച്ച്, വിഷാദം അയാളുടെ മനസില്‍ സൃഷ്ടിക്കുന്ന വൈകാരിക ഇടങ്ങളെക്കുറിച്ചൊക്കെയാണ് ഞാന്‍ എഴുതാറ്. ആ എഴുത്തിനെ പലരും ദാര്‍ശനികമായ എഴുത്തായി തെറ്റിദ്ധരിച്ചതാണ്. എഴുത്തിലെ ദാര്‍ശനികത എന്താണെന്ന് അറിയണമെങ്കില്‍ നിങ്ങള്‍ കാഫ്കയേയും ദസ്തയേവ്‌സ്‌കിയേയും വായിക്കണം'' എന്നാണ്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിശദീകരണം എന്തായാലും വായനക്കാര്‍ ഒന്നടങ്കം പറയുന്ന ഒരു കാര്യം ഉത്തരം ലഭിക്കാത്ത ചോദ്യങ്ങളാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ മിക്ക കൃതികളും അവശേഷിപ്പിക്കുന്നതെന്നാണ്.  അതിനുമപ്പുറം മനഷ്യജീവിതത്തിന്റെ അര്‍ത്ഥശൂന്യതയെക്കുറിച്ച് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികള്‍ ഭയപ്പെടുത്തുന്നതായും ഭൂമിയില്‍ നരകം സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുമെന്ന് പ്രവചിക്കുന്നതായും സാക്ഷ്യപ്പെടുത്തുന്നു.  

1954ല്‍ ഹംഗറിയില്‍ ജനിച്ച ക്രാസ്‌നഹോര്‍കായിയുടെ അച്ഛന്‍ ഒരു അഭിഭാഷകനായിരുന്നു. അമ്മയാവട്ടെ അധ്യാപികയും.  അച്ഛന്‍ താത്പര്യമാണ് നിയമത്തില്‍ വൈദഗ്ധ്യം നേടാന്‍ അദ്ദേഹത്തെ പ്രേരിപ്പിച്ചത്. നല്ല വായനയെ അധ്യാപികയായ അമ്മയും പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു. ചെറിയ പ്രായത്തില്‍ത്തന്നെ വായനയിലേക്ക് അദ്ദേഹം ആകര്‍ഷിക്കപ്പെട്ടു. സാഹിത്യം മാത്രമായിരുന്നില്ല അക്കാലത്ത് ക്രാസ്‌നഹോര്‍കായ് വായിച്ചിരുന്നത്. വളരെ ഡ്രൈ ആയ ചരിത്ര ഗ്രന്ഥങ്ങളും വായിക്കുമായിരുന്നു. ഒട്ടുമിക്ക യൂറോപ്യന്‍ എഴുത്തുകാരെയും ചെറുപ്പത്തില്‍ത്തന്നെ വായിക്കാന്‍ അദ്ദേഹത്തിനു കഴിഞ്ഞു. സെഗെഡ് സര്‍വകലാശാലയില്‍നിന്നു നിയമ ബിരുദവും ബുഡാപെസ്റ്റിലെ ഒറ്റ്വോഷ് ലൊറാന്‍ഡ് സര്‍വകലാശാലയില്‍നിന്നു ഹംഗേറിയന്‍ ഭാഷയും സാഹിത്യവുംകൂടി അദ്ദേഹം പഠിച്ചു. 

എന്താണ് ക്രാസ്‌നഹോര്‍കായിയെ എഴുത്തുകാരനാക്കിയതെന്ന് നിരവധി ആളുകള്‍ ചോദിച്ചിരുന്നു. ഓ.. അങ്ങനെ പ്രത്യേകിച്ച് കാരണമെന്നും കാണുന്നില്ല. തുടര്‍ച്ചയായി വായിക്കുമായിരുന്നു. എഴുത്തുകാരെ വലിയ ഇഷ്ടമായിരുന്നു. പിന്നെ സാഹിത്യം പഠിക്കുകയും ചെയ്തല്ലോ. അതുകൊണ്ട് ഒരു എഴുത്തുകാരനായിക്കളഞ്ഞാലോ എന്നു പലപ്പൊഴും ചിന്തിച്ചിട്ടുണ്ട്. ആ ചിന്തയില്‍നിന്നാണ് എഴുതാന്‍ ശ്രമിച്ചത്. അത് നടന്നു. അത്രതന്നെ. അല്ലാതെ എഴുത്തുകാരനാവാന്‍ വേണ്ടി വലിയ അധ്വാനമൊന്നും നടത്തിയിട്ടില്ല- എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ മറുപടി. 'കാഫ്ക മുതല്‍ തോമസ് ബെര്‍ണാര്‍ഡ് വരെ നീളുന്ന മധ്യ യൂറോപ്യന്‍ പാരമ്പര്യത്തിലെ ഒരു മികച്ച ഇതിഹാസ എഴുത്തുകാരന്‍' എന്നാണ് സാഹിത്യത്തിനുള്ള നൊബേല്‍ പുരസ്‌കാരസമിതി അദ്ദേഹത്തെ വിശേഷിപ്പിച്ചത്. 2015 ലെ മാന്‍ ബുക്കര്‍ പ്രൈസ് ക്രാസ്‌നഹോര്‍കായിയെത്തേടിയെത്തിയിരുന്നു.

ഓരോ മനുഷ്യന്റെയും മനസ് ഒരു സമുദ്രമാണെന്നാണ് ക്രാസ്‌നഹോര്‍കായിയുടെ രചനകള്‍ പറഞ്ഞുവയ്ക്കുന്നത്. അതുപക്ഷേ, വളരെ ശാന്തമായ സമുദ്രമല്ലെന്നും കാറും കോളും നിറഞ്ഞ അശാന്തമായ സമുദ്രമാണെന്നും അദ്ദേഹം ഒരോ രചനയിലൂടയും അടിവരയിടുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രശസ്തമായ കഥാസമാഹാരമാണ് ദ വേള്‍ഡ് ഗോസ് ഓണ്‍. ഈ സമാഹാരത്തിലെ വളരെ പ്രശസ്തമായ കഥകളിലൊന്നാണ് എ ഡ്രോപ് ഓഫ് വാട്ടര്‍ (ഒരു തുള്ളി വെള്ളം). ഇന്ത്യയിലെ വാരണാസിയാണ് കഥയുടെ പശ്ചാത്തലം. വാരാണസിയിലെത്തുന്ന ഒരു യൂറോപ്യന്‍ സഞ്ചാരി കാണുന്ന കാഴ്ചകളാണ് കഥ. വരണാസി അത്മീയതയുടെ ഇടമാണെന്ന വ്യാഖ്യാനം മനസിലാക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുന്ന അദ്ദേഹം പരാജയപ്പെടുന്നു. ഈ നഗരവുമായി ഒരു ആത്മീയ ബന്ധം സ്ഥാപിക്കാനുള്ള നായക കഥാപാത്രത്തിന്റെ ശ്രമങ്ങള്‍ ചിത്രീകരിക്കുന്നതിലൂടെ ആത്മീയ ജീവിതത്തിന്റെ നിര്‍ഥകതയാണ് വായനക്കാരനുമുന്നില്‍ ലാസ്‌ലോ ക്രാസ്‌നഹോര്‍കായി വരച്ചിടുന്നത്. വാരണാസിയെന്ന പുണ്യ നഗരം അയാള്‍ക്കുമുന്നില്‍ ഒരു ഭീതിയായും താന്‍ ഒറ്റപ്പെട്ടുപോകുന്ന ഒരു ഇടമായും മാറുന്നു. അങ്ങനെ ശ്വാസംമുട്ടുന്ന ഒരാളായി നായകന്‍ മാറുന്നു. നായകന്‍ നേരിടുന്ന പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ വരച്ചിടുന്നതിലൂടെ മനുഷ്യ ജീവിതത്തില്‍ ആത്മീയതയെന്നുപറയുന്നത് എത്രമാത്രം അര്‍ഥശൂന്യമാണെന്ന് ക്രാസ്‌നഹോര്‍കായി അടിവരയിടുന്നു. 

ക്രാസ്‌നഹോര്‍കായിയുടെ ദി മെലങ്കളി ഓഫ് റെസിസ്റ്റന്‍സ് എന്ന നോവല്‍ ലോകസാഹിത്യത്തില്‍ വായിക്കാന്‍ പ്രയാസമുള്ള നോവലുകളുടെ പട്ടികയില്‍ ഇടപിടിക്കുകയുണ്ടായി. ഒരു ചെറിയ ഹംഗേറിയന്‍ പട്ടണത്തിലെ നിഗൂഢ സംഭവങ്ങളുടെ വിവരണമാണ് ഈ നോവല്‍. ഇതിലെ വാക്യങ്ങള്‍ അല്പം സങ്കീര്‍ണവും നീണ്ടതുമാണ്. ഒരു ചെറിയ ഹംഗേറിയന്‍ പട്ടണത്തില്‍ ഒരു സര്‍ക്കസിന്റെ വരവിനെ ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള കുഴപ്പങ്ങള്‍ നിറഞ്ഞ സംഭവങ്ങളാണ് ക്രാസ്‌നഹോര്‍കായ് പറയുന്നത്. ഈ നോവലിന്റെ പശ്ചാത്തലമായി വരുന്ന നഗരം അശുഭാപ്തിവിശ്വാസവും അരാജകത്വവും കൊണ്ട് നിറഞ്ഞതായിട്ടാണ് അദ്ദേഹം ചിത്രീകരിച്ചിരിക്കുന്നത്. മനുഷ്യ ജീവിതത്തിലെ ജിര്‍ണതയും ശിഥിലീകരണവുമാണ് അദ്ദേഹം വായനക്കാരനു മുന്നില്‍ അവതരിപ്പിക്കുന്നത്. 

തിരക്കഥാകൃത്തെന്ന നിലയിലും അദ്ദേഹം തന്റെ പ്രതിഭ തെളിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. ക്രാസ്‌നഹോര്‍കായിയുടെ കൃതികളായ ഡാംനേഷന്‍, ദി ലാസ്റ്റ് ബോട്ട്, സാറ്റന്റാംഗോ, വെര്‍ക്ക്മെയിസ്റ്റര്‍ ഹാര്‍മണിസ് എന്നിവയുടെ ചലച്ചിത്രാവിഷ്‌കാരങ്ങള്‍ കലാ-സിനിമാ നിരൂപകര്‍ക്കിടയില്‍ ശ്രദ്ധേയമായ ശ്രദ്ധനേടി. മിക്ക സിനിമകളുടെയും തിരക്കഥ രചിച്ചതും മറ്റാരുമല്ല. ദി മെലങ്കളി ഓഫ് റെസിസ്റ്റന്‍സ്, വെര്‍ക്ക്മിസ്റ്റര്‍ ഹാര്‍മണീസ് എന്നപേരിലും സാറ്റന്റാങ്കോ അതേപേരിലും സിനിമയായി. ബേല ടാര്‍ എന്ന വിഖ്യാത ഹംഗേറിയന്‍ സംവിധായകനാണ് ക്രാസ്‌നഹോര്‍കായിയുടെ രചനകളെ അധികരിച്ച് ചലച്ചിത്രങ്ങള്‍ നിര്‍മിച്ചതില്‍ പ്രമുഖന്‍.

പലപ്പോഴും പേജുകളോളം നീണ്ടുനില്‍ക്കുന്ന വാക്യങ്ങളുടെ പേരില്‍, വായനക്കാരന്റെ മനസിനെ പ്രചോദിപ്പിക്കാത്ത എഴുത്തുകാരനെന്നു മുദ്രകുത്തപ്പെട്ട എഴുത്തുകാരനാണ് ക്രാസ്‌നഹോര്‍കായ്. ആശയക്കുഴപ്പവും ഭ്രാന്തും അസ്തിത്വപരമായ ഉത്കണ്ഠയുമല്ലാതെ ജീവിതത്തെ പ്രചോദിപ്പിക്കുന്ന ഒന്നുമില്ലാത്ത രചനകളെന്നു പോലും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികള്‍ വിലയിരുത്തപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഈ വിമര്‍ശനങ്ങളെ ഒരു ചെറുപുഞ്ചിരിയോടെ നേരിട്ടുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞത്, '' ഈ നിരീക്ഷണങ്ങളും ശരിയായിരിക്കാം. ജീവിതത്തില്‍ ഒരുകാര്യത്തിനാലും പ്രചോദിപ്പിക്കപ്പെടാത്ത മനുഷ്യരുണ്ടാവാം. ഇല്ലേ ? ഏതെങ്കിലും സന്നിഗ്ധഘട്ടത്തില്‍ ആശയക്കുഴപ്പം അനുഭവിക്കാത്ത മനുഷ്യരുണ്ടാവുമോ. ഇല്ലല്ലോ ? അതുപോലെ ഉന്മാദത്തിന്റെ മൂര്‍ധന്യത്തില്‍ ഭ്രാന്തനെന്ന വിളി കേള്‍ക്കാത്തവരുമുണ്ടാവില്ല. തന്റെ അസ്തിത്വം ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നത് അനുഭവിക്കാത്ത മനുഷ്യരുമുണ്ടാവില്ല. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ഈ നിരീക്ഷണങ്ങളും എന്റെ രചനകള്‍ക്കു യോജിക്കുമെന്നാണ് ഞാന്‍ കരുതുന്നത്- എന്നാണ്. 

എന്തായാലും വ്യതിരിക്തമായ ഭാവനയില്‍നിന്ന് സങ്കീര്‍ണമായ പ്രമേയത്തിലൂടെ അനുപമമായ ഭാഷയില്‍ മനുഷ്യ മനസിന്റെ വ്യത്യസ്ത തലങ്ങളെക്കുറിച്ചും വിഷാദം നിറഞ്ഞ ലോകത്തെക്കുറിച്ചും ലാസ്‌ലോ ക്രാസ്‌നഹോര്‍കായ് എഴുതിയതെല്ലാം മൂല്യവത്തായിരുന്നുവെന്ന് നൊബേല്‍ നേട്ടം ആവര്‍ത്തിച്ചുറപ്പിക്കുന്നു. 

തീക്ഷണാനുഭവങ്ങളുടെ അക്ഷരക്കൂട്ട്

സ്വന്തം ജീവിതത്തിലെയും തന്റെ ചുറ്റുവട്ടത്തെ മനുഷ്യരുടെയും ജീവിതത്തിലെയും തീക്ഷ്ണമായ അനുഭവങ്ങളെ അക്ഷരങ്ങളിലേക്ക് ആവാഹിക്കാന്‍ അനിതരസാധാരണമായ കഴിവുള്ള എഴുത്തുകാരിയാണ് ബാനു മുഷ്താഖ്. ബാനുവിനെ തേടി ഇന്റര്‍നാഷണല്‍ ബുക്കര്‍ പ്രൈസ് എത്തുമ്പോള്‍ അത് ബാനുവിന്റെ എഴുത്തു ശൈലിക്കു ലഭിക്കുന്ന അംഗീകാരമാണ്. വ്യക്തിപരവും സാമൂഹികവുമായ അനുഭവങ്ങളോടൊപ്പം ആന്തരികമായ അനുഭൂതിയും തന്റെ എഴുത്തിലുണ്ടെന്ന് ബാനു ഒരിക്കല്‍ പറഞ്ഞിരുന്നു. അക്കാരത്താല്‍ത്തന്നെ ബാനുവിന്റെ എഴുത്തുകളെല്ലാം ആത്മനിഷ്ഠവുമാണ്. 

ബാനു മുഷ്താഖ് 1990 നും മുതല്‍ 2023 വരെയുള്ള മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടുകളായി എഴുതിയ 12 ചെറുകഥകള്‍ ഉള്‍ക്കൊള്ളുന്ന ഹാര്‍ട്ട് ലാമ്പിനാണ് ഇന്റര്‍നാഷണല്‍ ബുക്കര്‍ സമ്മാനം ലഭിച്ചത്.  ദക്ഷിണേന്ത്യയില്‍ താമസിക്കുന്ന മുസ്ലീം സ്ത്രീകളുടെ ബുദ്ധിമുട്ടുകള്‍ ഹൃദയസ്പര്‍ശിയായി പകര്‍ത്തിയ കഥകളാണ് ഹാര്‍ട്ട് ലാമ്പിലുള്ളത്. തന്റെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട കഥകളാണ് ഹാര്‍ട്ട് ലാമ്പിലേതെന്ന് ബാനു പറഞ്ഞു. ''ഒരു കഥയും ഒരിക്കലും ചെറുതല്ല എന്ന വിശ്വാസത്തില്‍ നിന്നാണ് ഈ പുസ്തകം പിറന്നത്; മനുഷ്യാനുഭവത്തിന്റെ ചിത്രപ്പണികളില്‍, ഓരോ നൂലും ജീവിതത്തിന്റെ മുഴുവന്‍ ഭാരവും പേറുന്നുണ്ട്. പലപ്പോഴും നമ്മെ വിഭജിക്കാന്‍ ശ്രമിക്കുന്ന ഒരു ലോകത്ത്, പരസ്പരം മനസിനുള്ളില്‍ ജീവിക്കാന്‍ കഴിയുന്ന അവസാനത്തെ പവിത്രമായ ഇടങ്ങളില്‍ ഒന്നാണ് സാഹിത്യം. പക്ഷേ, അതില്‍ കുറച്ച് പേജുകള്‍ മാത്രമേയുള്ളൂ. എന്റെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടകഥകള്‍ക്ക് ലഭിക്കുന്ന പുരസ്‌കാരങ്ങളെല്ലാം സന്തോഷം നല്കുന്നതാണ്. ബുക്കര്‍ സമ്മാനം വലിയ സന്തോഷം നല്‍കുന്നു.''- പുരസ്‌കാര ലഭിച്ചതിലുള്ള സന്തോഷം ബാനു മറച്ചുവച്ചില്ല. 

ബാനു മുഷ്താഖിന്റെ കൃതകള്‍ വായക്കാര്‍ക്ക് സുപരിചിതവും പ്രിയപ്പെട്ടതുമാണ്. മതപരമായ യാഥാസ്ഥിതികതയെയും ആഴത്തില്‍ വേരൂന്നിയ പുരുഷാധിപത്യ സമൂഹത്തെയും എല്ലാക്കാലത്തും ബാനു തന്റെ കൃതികളിലൂടെ വിമര്‍ശിക്കാന്‍ ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്. എല്ലാക്കഥകളിലും സ്ത്രീകള്‍ നേരിടുന്ന നിരവധി വെല്ലുവിളികളെ പ്രതിഫലിക്കാറുണ്ട്.  

തന്റെ രചനകളെക്കുറിച്ച് ഒരിക്കല്‍ ബാനു പറഞ്ഞത് ഇങ്ങനെയാണ്. ''വംശീയമായ, മതപരമായ വ്യാഖ്യാനങ്ങളെ ഞാന്‍ നിരന്തരം വെല്ലുവിളിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഈ വിഷയങ്ങള്‍ ഇപ്പോഴും എന്റെ എഴുത്തിന്റെ കേന്ദ്രബിന്ദുവാണ്. സമൂഹം വളരെയധികം മാറിയിട്ടുണ്ട്, പക്ഷേ കാതലായ വിഷയങ്ങള്‍ അതേപടി തുടരുന്നു. സന്ദര്‍ഭം മാറുന്നുണ്ടെങ്കിലും സ്ത്രീകളുടെയും പാര്‍ശ്വവല്‍ക്കരിക്കപ്പെട്ട സമൂഹങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങള്‍ക്കു വേണ്ടിയുള്ള പോരാട്ടം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള സമയമായെന്നു ഞാന്‍ ചിന്തിക്കുന്നില്ല. ഞാന്‍ എഴുത്തിന്റെ അവസാന കാലത്താണെന്ന് എനിക്കറിയാം. എഴുത്തിലൂടെ ഞാന്‍ ഉയര്‍ത്താന്‍ ശ്രമിച്ച ആശയങ്ങളെ പിന്‍പറ്റാന്‍ പുതിയ ആളുകള്‍ വരുമെന്ന പ്രതീക്ഷ എനിക്കുണ്ട്. അവര്‍ പോരാട്ടങ്ങള്‍ തുടരും.'' 

2000ല്‍, മുസ്ലിം പള്ളികളില്‍ പ്രാര്‍ഥന നടത്താനുള്ള സ്ത്രീകളുടെ അവകാശത്തെ പിന്തുണച്ച് അഭിപ്രായം പ്രകടിപ്പിച്ചതിന് ബാനുവിനെതിരേ വലിയ തോതിലുള്ള ഭീഷണികള്‍ ഉയര്‍ന്നിരുന്നു. ഇസ്ലാമിക സംഘടനകള്‍ ബാനുവിനെതിരേ ഫത്വ പുറപ്പെടുവിക്കുകയും ചെയ്തു. ഒരിക്കല്‍ ഒരാള്‍ കത്തിയുപയോഗിച്ച് ബാനുവിനെ ആക്രമിക്കാന്‍ ശ്രമിച്ചിരുന്നു. എന്നാല്‍ ഈ സംഭവങ്ങളൊന്നും ബാനുവിനെ തളര്‍ത്തിയില്ല. എന്നുമാത്രമല്ല, എഴുത്തിലൂടെ ഇത്തരം മാമൂലുകളെയും അന്ധവിശ്വാസങ്ങളെയും എതിര്‍ക്കുകയും ചെയ്തു. 

കര്‍ണാടകയിലെ ഒരു ചെറിയ പട്ടണത്തിലാണ് ബാനു മുഷ്താഖ് ജനിച്ചതും വളര്‍ന്നതും. ചുറ്റുമുള്ള മിക്ക പെണ്‍കുട്ടികളെയും പോലെ, സ്‌കൂളില്‍ ഉറുദു ഭാഷയിലാണ് മുഷ്താഖ് പഠിച്ചത്. എന്നാല്‍ സര്‍ക്കാര്‍ ജീവനക്കാരനായ അവളുടെ പിതാവ് അവള്‍ കൂടുതല്‍ പഠിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ചു. തുടര്‍ന്ന് അദ്ദേഹം അവളെ എട്ടാം വയസില്‍, ഒരു കോണ്‍വെന്റ് സ്‌കൂളില്‍ ചേര്‍ത്തു. അവിടെ പഠന മാധ്യമം കന്നഡയായിരുന്നു. കന്നഡയില്‍ പ്രാവീണ്യം നേടാന്‍ മുഷ്താഖ് കഠിനമായി പരിശ്രമിച്ചു. 

സ്‌കൂളില്‍ പഠിക്കുമ്പോള്‍ത്തന്നെ ബാനു എഴുത്തിലേക്കു തിരിഞ്ഞു. സ്‌കൂള്‍ വിദ്യാഭ്യാസം പൂര്‍ത്തിയാക്കിയ സമപ്രായക്കാരായ മുസ്ലിം പെണ്‍കുട്ടികള്‍ വിവാഹിതരാകുകയും കുട്ടികളെ വളര്‍ത്തുകയും ചെയ്തപ്പോള്‍ തനിക്ക് കോളജില്‍ പോകണമെന്ന ആഗ്രഹം വീട്ടിലറിയിച്ചു. 1964 ലായിരുന്നു ബാനു സ്‌കൂള്‍ പഠനം പൂര്‍ത്തിയാക്കിയത്. അന്ന് മുസ്ലിം സമൂഹത്തില്‍ കേട്ടകേള്‍വിപോലുമില്ലാത്ത കാര്യമായിരുന്നു പെണ്‍കുട്ടികള്‍ കോളജില്‍ പഠിക്കുക എന്നത്. ബന്ധുക്കളുടെയും നാട്ടുകാരുടെയും ഇടയില്‍ എതിര്‍പ്പുയര്‍ന്നെങ്കിലും കുടുബത്തിന്റെ പിന്തുണ ബാനുവിനു ലഭിച്ചു. 

എഴുതുമായിരുന്നെങ്കിലും ബാനുവിന്റെ ഒരു കഥ പ്രസിദ്ധീകരിക്കപ്പെടുന്നത് 29 ഒമ്പതാമത്തെ വയസിലാണ്. അതിനുമുമ്പ് 26 ാം വയസില്‍ ബാനു മുഷ്താഖ് മൊഹിയുദീന്‍ എന്നയാളെ പ്രണയിച്ചു വിവാഹം കഴിച്ചിരുന്നു. പക്ഷേ ബാനുവിന്റെ ദാമ്പത്യത്തിന്റെ ആദ്യ വര്‍ഷങ്ങളും സംഘര്‍ഷങ്ങളും കലഹങ്ങളും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു. അതിനെക്കുറിച്ച് ബാനുതന്നെ പറഞ്ഞത് ഇങ്ങനെയാണ്. ''എഴുതണമെന്ന് എനിക്ക് എപ്പോഴും ആഗ്രഹമുണ്ടായിരുന്നു, പക്ഷേ എഴുതാന്‍ ഒന്നുമില്ലായിരുന്നു. കാരണം, ഒരു പ്രണയ വിവാഹത്തിനുശേഷം പെട്ടെന്ന് ബുര്‍ഖ ധരിക്കാനും വീട്ടുജോലികളില്‍ മുഴുകാനും എന്നോട് പറഞ്ഞു. 29 വയസുള്ളപ്പോള്‍ പ്രസവാനന്തര വിഷാദം ബാധിച്ച് ഞാന്‍ ഒരു അമ്മയായി. പ്രസവാനന്തര വിഷാദം അനിയന്ത്രിതമായ ഒരിക്കല്‍, നിരാശയുടെ മൂര്‍ദ്ധന്യത്തില്‍ സ്വയം തീകൊളുത്താന്‍ ഉദ്ദേശിച്ച് ഞാന്‍ വെളുത്ത പെട്രോള്‍ എന്റെ ദേഹത്ത് ഒഴിച്ചു. ഭാഗ്യവശാല്‍, മുഷ്താഖ് അത് തടയുകയും തീപ്പെട്ടി എന്റെ കൈയില്‍നിന്നു വാങ്ങിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടര്‍ന്ന് എന്നെ കെട്ടിപ്പിടിച്ചുകൊണ്ട് ഞങ്ങളെ ഉപേക്ഷിക്കരുത് എന്ന് അദ്ദേഹം അപേക്ഷിച്ചു''.

ആറ് ചെറുകഥാ സമാഹാരങ്ങളും ഒരു നോവലും ഉപന്യാസ സമാഹാരവും കവിതാസമാഹാരവും ബാനു പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. കൂടാതെ  കരി നാഗരാഗലു എന്ന കഥ 2003-ല്‍ ഹസീന എന്ന പേരില്‍ ഒരു സിനിമയാവുകയും ചെയ്തു. ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ മുസ്ലീം സമൂഹങ്ങളെ പശ്ചാത്തലമാക്കിയുള്ള, പ്രത്യേകിച്ച് മുസ്ലിം സ്ഥീകരളുടെ പ്രശ്‌നങ്ങളെ പ്രതിപാദിക്കുന്ന 12 സ്ത്രീ കേന്ദ്രീകൃത കഥകളുടെ സമാഹാരമായ ഹാര്‍ട്ട് ലാമ്പാണ് മാസ്റ്റര്‍പീസ്. ഈ പുസ്തകത്തിന്റെ ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭഷയ്ക്കാണ് ഇന്റര്‍നാഷണല്‍ ബുക്കര്‍ പ്രൈസ് ലഭിച്ചതും. നേരത്തെ പെന്‍ അവാര്‍ഡും ഹാര്‍ട്ട് ലാമ്പിനെ തേടിയെത്തിയിരുന്നു.  

എഴുത്തുകാരി എന്നതിനപ്പുറം ഒരു ആക്ടിവിസ്റ്റും അഭിഭാഷകയും പത്രപ്രവര്‍ത്തകയുമായിരുന്നു ബാനു. മുഷ്താഖ് മുമ്പ് ലങ്കേഷ് പത്രികെ എന്ന പത്രത്തില്‍ ഒരു ദശാബ്ദക്കാലം റിപ്പോര്‍ട്ടറായിരുന്നു. കൂടാതെ ബംഗളൂരുവില്‍ ഓള്‍ ഇന്ത്യ റേഡിയോയിലും ജോലി ചെയ്തിരുന്നു. 1980-കള്‍ മുതല്‍ കര്‍ണാടകയിലെ മതമൗലികവാദത്തെയും സാമൂഹിക അനീതികളെയും തുറന്നെതിര്‍ക്കാന്‍ ബാനു മുന്നിട്ടിറങ്ങി. അതോടെ ആക്ടിവ്‌സ്റ്റ് എന്ന നിലയിലും ബാനു ശ്രദ്ധിക്കപ്പെട്ടു. ഇതേ ആശയം പിന്‍പറ്റുന്ന നിരവധി ആക്ടിവിസ്റ്റ് പ്രസ്ഥാനങ്ങളില്‍ ബാനു പങ്കാളിയാവുകയും ചെയ്തു. 

മാധ്യമപ്രവര്‍ത്തക കൂടിയായ ദീപ ബസ്തിയാണ് ഹാര്‍ട്ട് ലാമ്പ് ഇംഗ്ലിഷിലേക്കു മൊഴിമാറ്റം നടത്തിയത്. മറ്റു ഭാഷകളില്‍ നിന്ന് ഇംഗ്ലിഷിലേക്കു വിവര്‍ത്തനം ചെയ്യപ്പെടുന്ന പുസ്തകങ്ങള്‍ക്കാണു ബുക്കര്‍ ഇന്റര്‍നാഷനല്‍ സമ്മാനം ലഭിക്കുക. ഇന്റര്‍നാഷണല്‍ ബുക്കര്‍ നേടിയ ആദ്യ ഇന്ത്യന്‍ വിവര്‍ത്തകയാണ് ബസ്തി. ഈ വിജയം കന്നഡയില്‍നിന്നും മറ്റ് ദക്ഷിണേഷ്യന്‍ ഭാഷകളില്‍നിന്നും കൂടുതല്‍ വിവര്‍ത്തനങ്ങള്‍ക്ക് പ്രചോദനമാകുമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നതായി പുരസ്‌കാര നേട്ടത്തിനു പിന്നാലെ ദീപ ബസ്തി പറഞ്ഞു.

സത്യം പറയാന്‍ തുനിഞ്ഞിറങ്ങിയവന്റെ എഴുത്ത്

 

ലോകത്തെവിടെ ആയാലും ഏകാധിപതികളെല്ലാം ഒരുപോലെയാണ്. അതിനാല്‍ ഇക്കഥ എല്ലാ ഏകാധിപതികളെക്കുറിച്ചുമാണ്. ഏകാധിപതികളെ സൃഷ്ടിക്കുന്നത് അവരല്ല, അവര്‍ക്കു ചുറ്റുമുള്ളവരാണ്. അതുകൊണ്ട് ഇത് ഏകാധിപത്യത്തെക്കുറിച്ചുമുള്ള കഥയാകുന്നു. ഏത് ഏകാധിപത്യത്തിലും ഏറ്റവും അധികം സഹിക്കേണ്ടി വരുന്നത് സ്ത്രീകള്‍ക്കാണ്- 

                             ആടിന്റെ വിരുന്ന് (ഹോര്‍ഹെ മാര്യോ പെഡ്രോ വര്‍ഹാസ് യോസ)

ലാറ്റിനമേരിക്കന്‍ സാഹിത്യത്തിലെ അതുല്യ പ്രതിഭ മാര്യോ വര്‍ഹാസ് യോസയെക്കുറിച്ച് പറയുമ്പോള്‍ മലയാളി വായനക്കാര്‍ക്ക് നൂറു നാവാണ്. യോസ മലയാളികളുടെ പ്രിയപ്പെട്ട നോവലിസ്റ്റ് ആകുന്നത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ആ ഒരു ചോദ്യത്തിന് ഉത്തരം തേടുമ്പോഴാണ് നമുക്ക് ഒരുകാര്യം മനസിലാവുന്നത്, അദ്ദേഹം എഴുതിയ കൃതികളിലെല്ലാം മലയാളികള്‍ക്ക് തങ്ങളുടെ ജീവിതമാണ് കാണാന്‍ കഴിഞ്ഞിരുന്നത് എന്ന്. എന്നാല്‍, അദ്ദേഹം എഴുതിയിരുന്നതാവട്ടെ മൂന്നാംലോക  മനുഷ്യരുടെയും സമൂഹങ്ങളുടെയും രാഷ്ട്രീയ ജീവിതമായിരുന്നു. അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും കേരളമെന്ന സംസ്ഥാനമോ മലയാളികളുടെ ജീവിതമോ അറിഞ്ഞിട്ടേയില്ല. പക്ഷേ, മലയാളിക്ക് അത് തങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിന്റെ പകര്‍പ്പെഴുത്തായി അനുഭവപ്പെട്ടതിനു കാരണം മറ്റൊന്നുമല്ല, എഴുത്തില്‍ അദ്ദേഹം പാലിച്ച, കാത്തുസൂക്ഷിച്ച സത്യസന്ധതയായിരുന്നു. പ്രമേയം തെരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിലും ഭാഷാശൈലി പിന്‍പറ്റുന്നതിലും അദ്ദേഹം ഒരിക്കലും വ്യാജം കലര്‍ത്തിയില്ല. അക്കാര്യത്തില്‍ അദ്ദേഹം പുലര്‍ത്തിയ ജാഗ്രതയാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കൃതികളെ ജനകീയമാക്കിയത്. ഗബ്രിയേല്‍ ഗാര്‍സിയ മാര്‍ക്കേസിനും മെക്‌സിക്കന്‍ എഴുത്തുകാരന്‍ കാര്‍ലോസ് ഫ്യുന്റസിനുമൊപ്പം മാര്യോ വര്‍ഹാസ് യോസയും മലയാളികളുടെ സ്വന്തമാണ്. 

എഴുത്തില്‍ സത്യം പറയാന്‍ തുനിഞ്ഞിറങ്ങിയവന്‍ എല്ലാക്കാലത്തും വിപ്ലവകാരിയും ധിക്കാരിയുമാണല്ലോ. യോസയാവട്ടെ എഴുത്തിലും ചിന്തയിലും നീതിയെക്കുറിച്ചും സ്വാതന്ത്ര്യത്തെക്കുറിച്ചും ഉറക്കെ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. അദ്ദേഹം എല്ലാക്കാലത്തും മതങ്ങളോടും രാഷ്ട്രീയ പ്രത്യയ ശാസ്ത്രങ്ങളോടും ഏറ്റുമുട്ടിക്കൊണ്ടിരുന്നു. ഇത്തരം ഏറ്റുമുട്ടലുകള്‍ നടക്കുമ്പോഴും യോസയുടെ രാഷ്ട്രീയനിലപാടുകള്‍ എല്ലാക്കാലത്തും മാറിമറിഞ്ഞിരുന്നു. എഴുത്തില്‍ അദ്ദേഹം എത്രത്തോളം സങ്കീര്‍ണമായ വിഷയങ്ങളാണോ കൈകാര്യം ചെയ്തിരുന്നത്, അത്രത്തോളംതന്നെ സങ്കീര്‍ണമായിരുന്നു അദ്ദഹത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളും. 

എഴുപതുകളില്‍ ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ വക്താവായിരുന്ന അദ്ദേഹം ഒരു പതിറ്റാണ്ടിനിടെ ഇടതുപക്ഷ ചിന്തകളില്‍ നിന്ന് ലിബറല്‍-വലതുപക്ഷ ആശയങ്ങളിലേക്കു ചുവടുമാറ്റി. ള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ മാറ്റം പലരെയും അമ്പരപ്പിച്ചു. എന്നാല്‍, യോസയ്ക്ക് ഇത് ഒരു തിരിച്ചറിവിന്റെ ഭാഗമായിരുന്നു. ഫാഷിസമോ കമ്യൂണിസമോ ആകട്ടെ, ഏതൊരു അധികാരവ്യവസ്ഥയും വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ഹനിക്കുമ്പോള്‍ അത് വിമര്‍ശിക്കപ്പെടണമെന്ന് അദ്ദേഹം വിശ്വസിച്ചു. 1990-ലെ പ്രസിഡന്റ് തിരഞ്ഞെടുപ്പില്‍ പരാജയപ്പെട്ടെങ്കിലും, അദ്ദേഹം പിന്നീട് തന്റെ കോളങ്ങളിലൂടെയും ഉപന്യാസങ്ങളിലൂടെയും രാഷ്ടീയ സംവാദങ്ങളില്‍ സജീവമായി. അതിന്റെ കാരണമാവട്ടെ ക്യൂബന്‍ കവിയായ ഹെബെര്‍ത്തോ പാദിയയെ ഫിഡല്‍ കാസ്‌ട്രോ രാഷ്ട്രീയ തടവുകാരനാക്കിയതാണ് കാരണം. ഏറ്റവും രസകരമായ കാര്യം എന്താണെന്നുവച്ചാല്‍ ഏതാനും വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കു മുമ്പുവരെ അദ്ദഹം ക്യൂബന്‍ വിപ്ലവത്തെ പിന്തുണയ്ക്കുകയും ഫിഡല്‍ കാസ്‌ട്രോയെ വാഴ്ത്തുകയും ചെയ്തിരുന്ന ആളായിരുന്നു എന്നതാണ്. എന്നാല്‍, എപ്പോഴാണോ കാസ്‌ട്രോ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിനെതിരേ നിലപാടെടുത്തത്, അന്നുമുതല്‍ യോസ കാസ്‌ട്രോയുടെ വിമര്‍ശകനുമായി.  

രാഷ്ട്രീയ കാഴ്ചപ്പാടുകള്‍ വച്ചുപുലര്‍ത്തിയതിനപ്പുറം കക്ഷി രാഷ്ട്രീയത്തിലും അദ്ദേഹം പ്രവര്‍ത്തിച്ചിരുന്നു. 1990-ല്‍ അദ്ദേഹം പെറുവിന്റെ പ്രസിഡന്റ് സ്ഥാനത്തേക്ക് മത്സരിക്കാനും അദ്ദഹം തയാറായി. പക്ഷേ, തോല്‍വിയായിരുന്നു ഫലം. തെരഞ്ഞെടുപ്പില്‍ തന്നെ തോല്‍പിച്ച അല്‍ബെര്‍ത്തോ ഫ്യൂജിമോറിയുടെ ഭരണത്തെ രൂക്ഷമായി വിമര്‍ശിച്ചുകൊണ്ട് ദ നെയിബര്‍ ഹുഡ് എന്ന നോവലെഴുതിയാണ് അദ്ദേഹം തന്റെ പ്രതികരണം ലോകത്തെ അറിയിച്ചത്. 

1936 ല്‍ പെറുവിലെ അരെക്കീപ്പ നഗരത്തില്‍ 1936-ലാണ് യോസ ജനിച്ചത്. അദ്ദേഹത്തെ ഗര്‍ഭത്തില്‍ പേറുന്ന കാലത്തുതന്നെ അദ്ദഹത്തിന്റെ അച്ഛനും അമ്മയും വേര്‍പിരിഞ്ഞിരുന്നു. പിന്നീട് മാസങ്ങള്‍ക്കു ശേഷമാണ് അദ്ദേഹം ജനിക്കുന്നത്. അമ്മയും അമ്മ വീട്ടുകാരുമാണ് യോസയെ വളര്‍ത്തിയത്. ഗര്‍ഭാവസ്ഥയില്‍ വിവാഹമോചനം നേടിപ്പോയതിനെത്തുടര്‍ന്ന് യോസയുടെ അമ്മ വീട്ടുകാര്‍ക്ക് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അച്ഛനോട് കടുത്ത എതിര്‍പ്പുണ്ടായിരുന്നു. അതിനെത്തുടര്‍ന്ന് അമ്മയും അമ്മയുടെ ബന്ധുക്കളും യോസയോട് അദ്ദേഹത്തിന്റെ അച്ഛന്‍ മരിച്ചുപോയിരുന്നു എന്നാണ് പറഞ്ഞു വിശ്വസിപ്പിച്ചിരുന്നത്. പിന്നീട്, 10ാം വയസിലാണ് യോസ സത്യം മനസിലാക്കുന്നതും അച്ഛനെ കണാണുന്നതും. അച്ഛനെ കണ്ടതോടെ യോസയുടെ മാത്രമല്ല അദ്ദഹത്തിന്റെ മാതാപിതാക്കളുടെയും ജീവിതം മാറി മറിഞ്ഞു. മകനെ കണ്ടതോടെ അച്ഛന് അവനോടൊപ്പം താമസിക്കാന്‍ മോഹമുദിച്ചു. അതിനായി യോസയുടെ അച്ഛനും അമ്മയും ഒരുമിച്ചു താമസിക്കാന്‍ തീരുമാനിക്കുകയും ചെയ്തു. അങ്ങനെ വീണ്ടും യോജിച്ച കുടുംബത്തോടൊപ്പം ലിമയിലായിരുന്നു യോസ വളര്‍ന്നത്.  

പതിനാലാമത്തെ വയസില്‍ യോസ സൈനിക അക്കാഡമിയില്‍ ചേര്‍ന്നു. എന്നാല്‍, അദ്ദഹത്തിനു സൈനിക സേവനത്തോട് വലിയ താത്പര്യം തോന്നാതിരുന്നതിനെത്തുടര്‍ന്ന് അദ്ദേഹം അക്കാഡമിയോട് അധികം താമസിയാതെ വിടപറഞ്ഞു. അപ്പോള്‍ അദ്ദേഹത്തിനു പതിനാറു വയസേ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ. അക്കാലത്തുതന്നെ എഴുത്തിനോടും വായനയോടും താത്പര്യമുണ്ടായിരുന്ന യോസ തന്റെ വഴി എഴുത്തിന്റേതാണെന്ന് തിരിച്ചറിഞ്ഞു. പിന്നീട് അദ്ദേഹം എഴുത്തുകാരന്റെയും പത്രപ്രവര്‍ത്തകന്റെയും കുപ്പായമണിഞ്ഞു. 1955 ല്‍ തന്റെ പത്തൊന്‍പതാമത്തെ വയസില്‍ അദ്ദേഹം വിവാഹം കഴിച്ചു. വധുവായി തെരഞ്ഞെടുത്തതാവട്ടെ തന്റെ ബന്ധുകൂടിയായ ഹുലിയ അര്‍ക്കീദിയെ ആണ്. 1964 ല്‍ ഇരുവരും വിവാഹ മോചനം നേടി. പിന്നീട് തന്റെ കസിന്‍ പാട്രീഷ്യയെയും ഇസബേല്‍പ്രിസ്‌ലെറിനെയും അദ്ദേഹം ജീവിത പങ്കാളികളാക്കി. 

ഇരുപതാമത്തെ വയസുമുതല്‍ എഴുത്തില്‍ യോസ സജീവമായിത്തുടങ്ങി. ഇരുപത്തി ഏഴാമത്തെ വയസില്‍ പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ദ ടൈം ഓഫ് ദ ഹീറോ എന്ന നോവല്‍ പുറത്തിറങ്ങിയതോടെ അദ്ദേഹം വായനക്കാര്‍ക്ക് സുപരിചിതനായി. ഈ നോവലില്‍ രണ്ടു വര്‍ഷത്തോളമുണ്ടായിരുന്ന തന്റെ സൈനിക പരിശീലനത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തിലമാണ് യോസ വിവരിച്ചത്. ഈ നോവല്‍ സൈനിക അക്കാഡമിയിലെ അനുഭവത്തിന്റെ തുറന്നെഴുത്തായതുകൊണ്ടുതന്നെ വിവാദങ്ങളും സൃഷ്ടിച്ചു. ഏതു സാഹചര്യത്തെയും നേരിടാന്‍ പാകത്തിനു തയാറാക്കിയ പരിശീലന പരിപാടിയെ വിമര്‍ശിക്കുക വഴി ചെറുതല്ലാത്ത പുകിലൊന്നുമല്ല ദ ടൈം ഓഫ് ദ ഹീറോ സൃഷ്ടിച്ചത്. ഈ നോവല്‍ പോപ്പുലറായതോടെ വലിയ ഒരു വിഭാഗം വായനക്കാരെ അദ്ദേഹം തന്റെ ആരാധകരാക്കിയെന്നു പറയാം. പിന്നീട് രണ്ടു വര്‍ഷത്തിനു ശേഷം പുറത്തിറങ്ങിയ ഗ്രീന്‍ ഹൗസും വായനക്കാരുടെ ഇടയില്‍ ഓളമുണ്ടാക്കി. വേശ്യാലയത്തിന്റെ പശ്ചാത്തലത്തില്‍ എഴുതപ്പെട്ട ഈ നോവലില്‍ സമൂഹം എല്ലാക്കാലത്തും പുലര്‍ത്തിപ്പോരുന്ന കപടസദാചാര ബോധത്തെ അദ്ദേഹം ചോദ്യം ചെയ്യുകയുണ്ടായി. ഈ നോവല്‍ പുറത്തിറങ്ങുമ്പോള്‍ യോസയ്ക്ക് മുപ്പതു വയസു പോലും തികഞ്ഞിട്ടുണ്ടായിരുന്നില്ല. യോസയുടെ മികച്ച കൃതികളുടെ പട്ടികയില്‍ ആദ്യ സ്ഥാനങ്ങളില്‍ ഇടംപിടിച്ച നോവലാണ് ഗ്രീന്‍ ഹൗസ്.

സൈനിക അക്കാഡമിയിലെ അനുഭവങ്ങളിലൂടെ സൈനിക പരിശീലനത്തിലെ മനുഷ്യത്വ വിരുദ്ധതയും ഗ്രീന്‍ ഹൗസിലൂടെ സാമൂഹിക യാതാര്‍ഥ്യങ്ങളെ തുറന്നുകാട്ടുകയും ചെയ്ത യോസയെ ആയിരുന്നില്ല 1977 ല്‍ പുറത്തിറങ്ങിയ ഓന്റ് ജൂലിയ ആന്‍ഡ് ദ സ്‌ക്രിപ്റ്റ് റൈറ്റര്‍ എന്ന നോവലില്‍ കാണാനാവുക. ഈ നോവലില്‍ പ്രണയത്തിന്റെയും യൗവനത്തിന്റെയും തീക്ഷണതായാണ് നമുക്ക് തൊട്ടറിയാനാവുക. നാലു വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കു ശേഷം പുറത്തുവന്ന വാര്‍ ഓഫ് ദ എന്‍ഡ് ഓഫ് ദ വേള്‍ഡില്‍ മതവിശ്വാസത്തിന്റെ പൊള്ളത്തരങ്ങളെക്കുറിച്ചും അത് സമൂഹത്തില്‍ സൃഷ്ടിക്കുന്ന സാമൂഹിക പ്രത്യാഘാതങ്ങളെക്കുറിച്ചും തുറന്നെഴുതാന്‍ അദ്ദേഹം തയാറായി. ഈ നോവല്‍ കുറച്ചൊന്നുമല്ല വിവാദങ്ങള്‍ വിളിച്ചുവരുത്തിയത്. ലോകത്തെ മതവാദികളെല്ലാം നിരന്നുനിന്ന് വിമര്‍ശിച്ചപ്പോഴും ഒട്ടു കൂസലില്ലാതെ അതിനെയെല്ലാം യോസ നേരിട്ടു. '' ഞാന്‍ കണ്ടതും കേട്ടതും അറിഞ്ഞതുമായ ഒരു കാര്യത്തെ കുറിച്ച് എഴുതാന്‍ എനിക്ക് ഒരു മതവാദിയുടേയോ വിശ്വാസിയുടേയോ തിട്ടൂരം ആവശ്യമില്ല. ആരെങ്കിലും ഇറക്കുന്ന തിട്ടൂരത്തിനു ഞാന്‍ പുല്ലുവിലയേ കല്പിക്കുന്നുള്ളൂ. ഇനി ആര്‍ക്കേലും എന്റെ കൃതി ഇഷ്ടപ്പെട്ടില്ലെങ്കില്‍ അതിനെക്കുറിച്ച് പ്രബന്ധമെഴുതി പ്രസിദ്ധീകരിച്ചോളൂ. ഞാന്‍ സമയം കിട്ടുമ്പോള്‍ വായിച്ചോളം. ഇടയ്ക്ക് ഹാസ്യവും വായിക്കണമല്ലോ'' എന്നായിരുന്നു വിമര്‍ശനങ്ങളെക്കുറിച്ച് ഒരിക്കല്‍ അദ്ദേഹം പ്രതികരിച്ചത്. ചരിത്രത്തെ നോവലില്‍ പ്രദിപാദിക്കാനുള്ള ശ്രമവും യോസ ഈ നോവലില്‍ നടത്തി. പത്തൊന്‍പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തില്‍ ബ്രസീലിലെ വടക്കുകിഴക്കന്‍ മരുഭൂമി പോലുള്ള പിന്നാക്ക പ്രദേശമായ കനുഡോസില്‍ നടന്ന കലാപത്തെക്കുറിച്ചാണ് യോസ ഈ നോവലില്‍ പ്രതിപാദിക്കുന്നത്. ബ്രസീലിലെ വടക്കുകിഴക്കന്‍ സംസ്ഥാനമായ ബഹിയയിലെ കാനുഡോസിലെ താമസക്കാരും ബ്രസീലിയന്‍ റിപ്പബ്ലിക്കും തമ്മിലുള്ള ഒരു സംഘര്‍ഷമായിരുന്നു ഇത്. കാനുഡോസ് കലാപത്തിന്റെ ചരിത്രം പറയുക എന്നതിനെക്കാളുപരി ഈ ചരിത്രത്തില്‍നിന്ന് കലാപത്തിന്റെ കാരണങ്ങളിലേക്ക് യോസ കടക്കുന്നു. ആദര്‍ശങ്ങള്‍ എത്രത്തോളം നടപ്പിലാക്കാനാവുമെന്നും ആദര്‍ശങ്ങളുടെ പ്രായോഗിക വത്കരണം സമൂഹത്തില്‍ എന്തൊക്കെ സൃഷ്ടിക്കുമെന്നും പറയുന്നതില്‍ നോവലിസ്‌റ്റെന്ന നിലയില്‍ അദ്ദേഹം വിജയിച്ചു. ചരിത്രത്തില്‍നിന്ന് ആദര്‍ശത്തെയും അത് നടപ്പിലാക്കിയപ്പോള്‍ സംഭവിച്ച യാഥാര്‍ഥ്യങ്ങളെയും വേര്‍തിരിച്ചെടുത്ത് കലാപചരിത്രം പറയുക എന്നതിനെക്കാളുപരി ആദര്‍ശങ്ങളും യാഥാര്‍ഥ്യവും തമ്മിലുള്ള സംഘര്‍ഷത്തെ വായനക്കാരനു മുന്നില്‍ തുറന്നിടാനാണ് യോസ വാര്‍ ഓഫ് ദ എന്‍ഡ് ഓഫ് ദ വേള്‍ഡില്‍ ശ്രമിച്ചിരിക്കുന്നത്. 

കാല്‍നൂറ്റാണ്ടു മുമ്പ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ദ ഫീസ്റ്റ് ഓഫ് ദ ഗോട്ടി(ആടിന്റെ വിരുന്ന്)ലേക്കെത്തുമ്പോള്‍ വീണ്ടും ചരിത്രത്തെ വ്യാഖ്യാനിക്കാനുള്ള ശ്രമമാണ് യോസയില്‍നിന്നുണ്ടാവുന്നത്. മുപ്പതു വര്‍ഷക്കാലം ഡൊമിനിക്കന്‍ റിപ്പബ്ലിക്കിനെ കാല്ക്കീഴിലാക്കിയുന്ന എകാധിപതിയായിരുന്ന റാഫേല്‍ ലിയോനിദാസ് ത്രൂഹീയോ മോലീനായുടെ കൊലപാതകത്തെക്കുറിച്ചാണ് ആടിന്റെ വിരുന്നില്‍ യോസ വിവരിക്കുന്നത്. ഇതില്‍ ത്രൂഹിയോയുടെ ജീവിതകുറിക്കുന്നതിലൂടെ അധികാരത്തെ നിര്‍വചിക്കാനും അത് മനുഷ്യരിലും സമൂഹത്തിലും സൃഷ്ടിക്കുന്ന മാറ്റങ്ങളെക്കുറിച്ചു വിവരിക്കാനുമാണ് അദ്ദേഹം ശ്രമിച്ചിരിക്കുന്നത്. അധികാരം കൈയാളുന്നയാളുടെ ചിന്ത, ഭയം, മാനസിക വ്യാപാരങ്ങള്‍ എന്നിവ വളരെ മനോഹരമായ ഭാഷയിലാണ് യോസ വിവരിക്കുന്നത്. റിയലസ്റ്റിക്ക് നോവലുകളുടെ പട്ടികയില്‍ ആദ്യ സ്ഥാനങ്ങളില്‍ ഇടംനേടിയ നോവലാണ് ആടിന്റെ വിരുന്ന്. അതിനു കാരണവും അദ്ദേഹത്തിന്റെ എഴുത്തുഭാഷയുടെ കരുത്താണ്. ഈ നോവലിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട സവിശേഷത ഈ നോവല്‍ മുന്നോട്ടു പോകുന്നത് വ്യക്തികളുടെ ഓര്‍മകളിലൂടെയാണ് എന്നതാണ്. ത്രൂഹിയോയുടെ ഓര്‍മകള്‍ മാത്രമല്ല അദ്ദേഹത്തെ വധിക്കാന്‍ കാത്തു നില്‍ക്കുന്ന ആളുകളുടെ ഓര്‍മകളിലൂടെയും കൂടിയാണ്.

ലാറ്റിനമേരിക്കന്‍ സാഹിത്യത്തെ ലോകസാഹിത്യ ഭൂപടത്തില്‍ അടയാളപ്പെടുത്തിയ കാലഘട്ടമാണ്് 1960-80. ഗബ്രിയേല്‍ ഗാര്‍സിയ മാര്‍ക്വേസ്, ജൂലിയോ കോര്‍ട്ടസാര്‍, കാര്‍ലോസ് ഫ്യൂന്റസ്, മാര്യോ വര്‍ഹാസ് യോസ എന്നിവരായിരുന്നു ഈ സുവര്‍ണകാലത്തെ നയിച്ചത്. മാര്‍ക്കേസും യോസയും ലാറ്റിനമേരിക്കന്‍ സാഹിത്യത്തിന്റെ നെടുംതൂണുകളായിരുന്നു എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ചാലും തെറ്റില്ല. സാഹിത്യത്തിലെ പരമോന്നത ബഹുമതിയായ നൊബേല്‍ പുരസ്‌കാരം 82 ല്‍ മാര്‍ക്കേസും 2010 ല്‍ യോസയും തങ്ങളുടെ ഷോക്കേസിലെത്തിച്ചു. 1960കളില്‍ത്തന്നെ യോസയും മാര്‍ക്കേസും തങ്ങളുടെ പ്രതിഭയെ ലോകത്തെ അറിയിച്ചു. 1963 ല്‍ പുറത്തിറങ്ങിയ ദി ടൈം ഓഫ് ദി ഹീറോ എന്ന നോവലിലൂടെ 

മാരിയോ വര്‍ഗാസ് യോസയും 1967 ല്‍ ഹണ്‍ഡ്രഡ് ഇയേഴ്‌സ് ഓഫ് സോളിറ്റിയൂഡിലൂടെ മാര്‍ക്കേസും. യോസയും മാര്‍ക്കേസും തങ്ങളുടെ കൃതികളില്‍ രാഷ്ട്രീയം പറയുന്നവരായാരുന്നു. പക്ഷേ, അതിനായി ഇരുവരും തെരഞ്ഞെടുത്ത ശൈലികള്‍ വളരെ വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. യോസയുടെ രചനാശൈലി റിയലിസമായിരുന്നെങ്കില്‍ മാര്‍ക്കേസിന്റേത് മാജിക്കല്‍ റിയലിസമായിരുന്നു. ഇരുവരും തമ്മിലുള്ള സൗഹൃദവും പിണക്കവും ലോകം ശ്രദ്ധയോടെയാണ് വീക്ഷിച്ചിരുന്നത്. 1966ല്‍ മാര്‍ക്കേസ് യോസയ്ക്ക് അയച്ച ഒരു കത്തിലൂടെയാണ് ഇരുവരുടെയും സൗഹൃദത്തിനു തുടക്കമിട്ടത്. പിന്നീട് കത്തിടപാടുകളിലൂടെ ഇരുവരുടേയും സൗഹൃദം കൂടുതല്‍ ആഴത്തിലായി. ഒരു വര്‍ഷത്തിനു ശേഷം കാരക്കാസില്‍, 1967ലാണ് ഇരുവരും പരസ്പരം കാണുന്നത്. അക്കാലത്ത് ഒരുമിച്ച് ഒരു നോവല്‍ എഴുതാന്‍ പോലും ഇരുവരും ആലോചിച്ചിരുന്നു. 

 അറുപതുകളില്‍ ഉടലെടുത്ത സൗഹൃദം ഒന്നരപതിറ്റാണ്ടോളം തുടര്‍ന്നു. 1976 ലാണ് ഇരുവരും പിണങ്ങുന്നത്. മെക്‌സിക്കോ സിറ്റിയില്‍ ഇരുവരും ഒരു സിനിമ പ്രദര്‍ശനത്തിനെത്തിയിരുന്നു. അവിടെവച്ചാണ് ഇരുവരുടെയും സൗഹൃദം തകരുന്നത്. അന്ന് യോസ മാര്‍ക്കേസിന്റെ മുഖത്തടിക്കുകയുണ്ടായി. മാര്‍ക്കേസും യോസയുടെ ഭാര്യ പട്രീഷ്യയും തമ്മിലുള്ള സൗഹൃദമാണ് പട്ടന്നുണ്ട്യ പ്രകോപനത്തിനു കാരണം. പിന്നീട് ഇരുവരുടെയും രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുകളിലെ ഭിന്നത പിണക്കത്തിന് ആക്കംകൂട്ടി. മാര്‍ക്കേസ് ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രായത്തിന്റെ വക്താവായിരുന്നു. എന്നാല്‍, യോസയാവട്ടെ ലിബറല്‍ വലതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയ നിലപാടുള്ളയാളും. മാത്രവുമല്ല യോസ ഫിഡല്‍ കാസ്‌ട്രോയും വിമര്‍ശകനുമായിരുന്നു. മാര്‍ക്കേസാവട്ടെ കാസ്‌ട്രോയെ പിന്തുണയ്ക്കുന്നയാളും. പിണങ്ങാന്‍ ഇതിലും കൂടുതല്‍ കാരണം വേണോയെന്നാണ് അനുവാചകര്‍ ചോദിച്ചിരുന്നത്. അന്നത്തെ ഇരുവരുടെയും പിണക്കം പരിഹരിക്കാന്‍ പലരും ശ്രമിച്ചിരുന്നെങ്കിലും തങ്ങളുടെ നിലപാടുകളില്‍ വെള്ളം ചേര്‍ക്കാന്‍ ഇരുവരും തയാറായില്ല. 2007 ല്‍ മാര്‍ക്കേസിന്റെ ഹണ്‍ഡ്രഡ് ഇയേഴ്‌സ് ഓഫ് സോളിറ്റിയൂഡിന്റെ 40 ാം വാര്‍ഷികം ആഘോഷിച്ചിരുന്നു. അന്ന് യോസ വരുമെന്ന് എല്ലാവരും പ്രതീക്ഷിച്ചു എന്നാല്‍ അദ്ദഹം വന്നില്ല. അത്രമാത്രം ഇരുവരും അകന്നു പോയിരുന്നു. പിന്നീട്, ഹണ്‍ഡ്രഡ് ഇയേഴ്‌സ് ഓഫ് സോളിറ്റിയൂഡിന്റെ നാല്പതാം പിറന്നാള്‍ പതിപ്പിന്റെ ആമുഖം എഴുതാന്‍ യോസ തയാറായി. അതിലൂടെ പ്രത്യക്ഷത്തില്‍ ഇരുവരും തങ്ങളുടെ പിണക്കം പരിഹരിച്ചെങ്കിലും അത് ഒരിക്കലും പഴയതുപോലെ ആയില്ല.      

എണ്‍പത്തി ഒമ്പതാം വയസില്‍ തന്റെ എഴുത്ത് ജീവിതം അവസാനിപ്പിച്ച് യോസ കാലയവനികയ്ക്കു പിന്നില്‍ മറയുമ്പോള്‍ അവസാനിക്കുന്നത് ലാറ്റിനമേരിക്കന്‍ സാഹിത്യവുമായുള്ള മലയാളിയുടെ ആത്മബന്ധത്തിന്റെ തെളിച്ചമേറിയ അടയാളമാണ്. ലോക സാഹിത്യത്തിനു നഷ്ടമാവുന്നതാവട്ടെ മഹാനായ മനുഷ്യനെയാണ്. അതിശയകരമായ പ്രമേയങ്ങളിലൂടെയും അനുപമമായ എഴുത്തു ശൈലിയിലൂടെയും വിസ്മയിപ്പിച്ച എഴുത്തുകാരനെയുമാണ്. 

വായനക്കാരനെ പൂട്ടിയിടുന്ന വൈകാരിക തടവറ

 

ഹരീഷിന്റെ പട്ടുനൂല്‍പ്പുഴു വായിച്ചു തീര്‍ന്നു. പല കാരണങ്ങള്‍കൊണ്ടും വായന വൈകിയിരുന്നു. അടിസ്ഥാന കരണം മറ്റൊന്നുമല്ല സ്വതസിദ്ധമായ മടിതന്നെയാണ്. വായിക്കാനിരുന്നപ്പോഴാണ് കുറച്ചു കൂടി നേരത്തെ വായിക്കാമായിരുന്നു എന്നു തോന്നിയത്. 

വായനക്കാരനെ പൂട്ടിയിടുന്ന വൈകാരിക തടവറ

സാംസയും വിജയനും പിന്നെ അമ്മ ആനിയും കൂടെ സ്റ്റീഫനും, പിന്നെയും തീരുന്നില്ല മരിച്ചു പോയ പെണ്‍കുട്ടിയും ദാമുവും കൂടെ ഇലുവെന്ന നായയും. ഇവരൊന്നും വായനയ്ക്കു ശേഷവും മനസില്‍ കുടില്‍കെട്ടി താമസിക്കുകയാണ്. ഇറക്കിവിടാന്‍ ശ്രമിക്കുംതോറും പിന്നെയും പിന്നെയും ഓര്‍മയിലേക്ക് അവര്‍ കയറി വരികയാണ്. നെഞ്ചെരിഞ്ഞു കയറുന്നതുപോലെ.    

ഈ അടുത്ത കാലത്ത് വായിച്ച ഒരു കൃതിയും എന്റെ അനുഭവത്തില്‍ ഇത്രമാത്രം ഉള്ളുലച്ചിട്ടില്ല. ഒരു കഥയും ഇത്രമാത്രം വൈകാരിക അനുഭവമായിട്ടില്ല. ഹരീഷിന്റെ മുന്‍ നോവലുകളൊന്നും വായനക്കാരനുമായി കണക്ട് വൈകാരികമായി ആയിട്ടില്ല. വായനക്കാരനെന്ന നിലയില്‍ എനിക്കു തോന്നിയതു പറഞ്ഞതാണ്. പിന്നെ, ആ രണ്ടു നോവലുകളും ഹരീഷ് എഴുതിയത് ഈ ഉദ്ദേശത്തിലുമായിരുന്നില്ലല്ലോ. മീശ ഒരു സോഷ്യോ കള്‍ച്ചറല്‍ വിഷയം അവതരിപ്പിക്കാനും ആഗസ്റ്റ് 17 ഒരു പാരലല്‍ ഹിസ്റ്ററി പറയാനുമാണ് ഹരീഷ് ശ്രമിച്ചിട്ടുള്ളത്. ആഗസ്റ്റില്‍ ട്രൂത്തും മിത്തും റിലേറ്റീവാണെന്നു പറയാനാണ് ഹരീഷ് ശ്രമിച്ചിരിക്കുന്നതെന്നു തോന്നും. 

നോവലില്‍ വിജയന്റയും ആനിയുടെയും ദാമ്പത്യം ഹരീഷ് വിവരിക്കുന്നത് ശ്രദ്ധിക്കേണ്ടതാണ്. അസാധാരണമെന്നു തോന്നിക്കുന്ന വിധത്തിലാണ് അദ്ദേഹം അതു വിവരിക്കുന്നത്. അസാധാരണമെന്നല്ല ശരിക്കും പറയേണ്ടത് വിചിത്രമെന്നാണ്. ആനി വിജയനെ ഒരു വര്‍ഷം കണ്ടിട്ടില്ല. തിരിച്ചും പറയാല്ലോ ? വിജയന് ആനി വെറുതെ ഭാര്യ മാത്രമായിരുന്നില്ല. മറിച്ച് കാമുകി കൂടെ ആയിരുന്നല്ലോ ? എന്നിട്ടും... ആ അതുപോട്ടെയെന്നു വയ്ക്കാം. ആനിയില്‍ തനിക്കുണ്ടായ മകനെയും അയാള്‍ കാണാന്‍ തയാറാവുന്നില്ല. ശരിക്കും പറഞ്ഞാല്‍ വിജയന്‍ അയാളിലേക്കുതന്നെ ചുരുങ്ങുകയായിരുന്നു എന്നു വ്യക്തം. ശരിക്കും പുഴുക്കളെപ്പോലെ ചുരുണ്ടു കൂടുന്നു. 

ഈ നോവല്‍ എനിക്കുതന്ന പ്രധാനകാര്യം എന്താണെന്നുവച്ചാല്‍ വായനക്കരനു വ്യാഖ്യാനിക്കനുള്ള ധാരാളം ഇടങ്ങള്‍ ഹരീഷ് നോവലില്‍ ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട് എന്നതാണ്. കുറച്ചൂടെ ക്ലിയര്‍ ആയിട്ടു പറഞ്ഞാല്‍ ഏകാന്തതയെക്കുറിച്ചും മരണത്തെക്കുറിച്ചുമൊക്കെ എനിക്കു (വായനക്കാരന് എന്നും വായിക്കാം) വ്യാഖ്യാനിക്കാനുള്ള നിരവധി ഇടങ്ങള്‍ ഹരീഷ് നോവലില്‍ ഒഴിച്ചിട്ടിട്ടുണ്ട്. ചിലപ്പോഴെങ്കിലും ഇവ രണ്ടും (മരണവും ഏകാന്തതയും) തമ്മിലുള്ള അതിര്‍രേഖ മാഞ്ഞു പോകുന്നതായും എനിക്കു തോന്നി. അതുകൊണ്ടു പറഞ്ഞതാണ്.

പലപ്പോഴും ഞാന്‍ മുമ്പു വായിച്ച പുസ്തകങ്ങളും എഴുത്തുകാരുമൊക്കെ നമ്മള്‍പോലുമറിയാതെ മനസില്‍ ഊട്ടിയുറപ്പിച്ച ഒരുകാര്യമാണ് മരണം=മറവി എന്ന സമവാക്യം. മറവിയില്‍നിന്ന് മരണത്തിലേക്ക് ഒരു ഷോര്‍ട്ട് കട്ട് അല്ലെങ്കില്‍ ബൈപാസ് ഉണ്ടെന്നു നമ്മളെയൊക്കെ അനുഭവിപ്പിക്കാന്‍ പല എഴുത്തുകാര്‍ക്കും കഴിഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. എന്നാല്‍, ഹരീഷ് ഈ നോവലില്‍ ഈ ചിന്തകളെയും ബോധ്യങ്ങളെയും കീഴ്‌മേല്‍ മറിക്കുന്നു. പേരറിയാത്തൊരു പെണ്‍കുട്ടി അതും മരിച്ചു പോയൊരാള്‍ ഓര്‍മകളെ കുഴിച്ചുമൂടാതെ പിന്നിലേക്കു കൊണ്ടു പോകുന്നുണ്ട്. ഇവിടെ വലിയ പ്രത്യേകത എന്താണെന്നു ചോദിച്ചാല്‍ ഓര്‍മകളെ ഒറ്റയ്ക്കല്ല കാലത്തെതന്നെയാണ് പിന്നിലേക്കു വലിക്കുന്നത് എന്നതാണ്. 

ഈ നോവലിലെ മരണങ്ങളൊക്കെ ഒരുതരത്തിലല്ലെങ്കില്‍ മറ്റൊരു തരത്തില്‍ എന്റെ മനസിനെ ഉലച്ചുകളയുന്നുണ്ട്. അതിനു കാരണം മരണങ്ങളെ ഇത്രയും ലളിതമായി വിവരിച്ചിരിക്കുന്ന എഴുത്ത് അപൂര്‍വമാണ് എന്നതാണ്. അത്ര ലളിതമായ ആഖ്യാനമാണ് ഈ നോവലിനുള്ളത്. എന്നാല്‍ പറയാന്‍ ശ്രമിച്ചിരിക്കുന്നതോ അതീവ സങ്കീര്‍ണമായ ജീവിതങ്ങളെക്കുറിച്ചും. ഒരു അല്പംകൂടി ഗഹനമായ ഭാഷ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നെങ്കില്‍ പട്ടുനൂല്‍പ്പുഴുവിന് ഒരു ഫിലോസഫിക്കല്‍ ടച്ച് വരുമായിരുന്നു എന്നു തോന്നി. പക്ഷേ, അതിന് ഹരീഷ് മുതിര്‍ന്നതായി തോന്നിയതേയില്ല. 

ചില സമയത്ത് കുറെത്തവണ കേട്ടതും വായിച്ചതുമായ കഥകളാണല്ലോ ഇതെന്നു  തോന്നി. പക്ഷേ, വായിച്ചു തീരുമ്പോള്‍ ഈ നോവലില്‍നിന്ന് പുറത്തിറങ്ങിവരാനാവാത്ത വിധം ഞാന്‍ തളച്ചിടപ്പെട്ടതായി തോന്നി. ഭ്രാന്ത് കൂടിക്കൂടി വരുമ്പോള്‍ ഈന്തുമരത്തിലാണ് സ്റ്റീഫനെ കെട്ടിയിടുക. അത്തരത്തില്‍ എന്നെയും അദൃശ്യമായ വൈകാരിക കയറുകളാല്‍ നോവലില്‍ ഹരീഷ് കെട്ടിയിട്ടു എന്നാണ് തോന്നിയത്. ആ കയറ് പൊട്ടിച്ച് പുറത്തുകടക്കുക അത്ര എളുപ്പമല്ല. കാരണം ഒരു കെട്ട് പൊട്ടിച്ച് പുറത്തെത്തുമ്പോഴായിരിക്കും ചലന സ്വാതന്ത്ര്യമില്ലാത്ത, കാലുകള്‍ തളര്‍ന്ന ശ്യാമ എന്നെ പിടിച്ചുവയ്ക്കുക. എന്തിന് കെട്ടിയിട്ട കയറില്‍ കുരുങ്ങി ജീവിതം അവസാനിപ്പിച്ച ഇലുവെന്ന നായപോലും പുറത്തു കടക്കുന്നതില്‍നിന്ന് എന്നെ തടയുന്നുണ്ട്. 

ആദ്യത്തെ കുറച്ചു പേജുകള്‍ അല്ലെങ്കില്‍ അധ്യായങ്ങള്‍ വളരെ സാധാരാണ നോവലെന്ന പ്രതീതി ജനിപ്പിച്ചെങ്കിലും പോകപ്പോകെ അസാധാരണവും അസ്വാഭാവികവുമായ തലങ്ങളിലേക്കാണ് ഹരീഷ് എന്നെ കൊണ്ടു പോയത്. എന്തായാലും ഒരു കാര്യം അടിവരയിട്ടു പറയാം വര്‍ത്തമാന കാലത്തെ മികച്ച നോവലിസ്റ്റുകളില്‍ ഒരാളാണ് ഹരീഷ്. ഇത് അതിശയോക്തികലര്‍ന്ന നിരീക്ഷണമല്ല. അതിനുള്ള തെളിവാണ് എന്റെ മേശപ്പുറത്തിരിക്കുന്ന പട്ടുനൂല്‍പ്പുഴുവെന്ന നോവല്‍.

***MADHUKAM 1971-76 BATCH PHOTOS***